بخش اول:

شامل گیاهان:

دم روباهی باریک،تاج خروس،بومادران،خار شتر،بید گیاه،یولاف وحشی،سیرموک،گون،آزولا،برموس آویخته،کیسه کشیش،سلمه تره،ابوجهل،جگن،اویارسلام،گل گندم،کنگر صحرایی،ازمک،گلرنگ وحشی،پیچک صحرایی،سس،مرغ،هویج وحشی،سوروف،فرفیون،منداب،گاوزبان،شیرین بیان


دم روباهی باریک
Alopecurus myosuroides
Foxtail grass(Slender foxtail(

از علفهای هرز یکساله با ساقه های باریک است.از خانواده گندمیان که توسط بذر تکثیر می یابد .با ساقه هایی که درازای ان تا60سانتی متر میرسد و به صورت توده های نزدیک به هم دیده میشوند.در انتهای هرساقه، سنبله باریک و طویل ریشکدار به طول 3-10سانتیمتر قرار دارد.گل اذین متراکم ،شبیه به دم روباه است. برگها دارای لیگول غشایی و محل اتصالشان به ساقه متورم است.

گلومهای آن نوک تیز و مایل به سفید است که سه رگبرگ سبزرنگ،ان را از گلوم سایر گندمیان متمایز میکند،پوشینه های دم روباهی باریک،به درازای گلوم آن است و ریشکهای ان نیز خمیده هستند.در محل غلاف،زبانک بزرگ غشایی دیده میشود.
دم روباهی از علفهای هرز مزارع گندم،جو،بادام زمینی،ذرت،باغهای سبزی و صیفی و نیز زمینهای ایش است.
روشهای کنترل:
در مزارع غلات از علفکش فلم پروپ-ام-ایزوپروپیل (سافیکس بی دیلیو) به میزان3لیتر در هکتار در مرحله2-4برگی علف هرز استفاده میشود

تاج خروس
Amaranthus retroflexus
Red root pigweed

تاج خروس گیاهی است چهارکربنه و یکساله خشبی به ارتفاع50تا100 سانتی متر با ساقه های پایینی قرمز یا دارای نوار قرمز که تا انتهای ریشه اصلی تداوم دارد. پهنک برگها ضخیم و رگبرگهای آن واضح هستند برگهای آن نسبتا پهن ونیزه ای شکل بوده،بادمبرگهای ضخیم و قوی که به ساقه متصل هستند و به تدریج به رنگ قرمز در می آیند.

تکثیر آن توسط بذر،ریشه های زیر زمینی قرمزرنگ وعمیق صورت میگیرد.گلها کوچک و سبزرنگ، بذرها برنگ سیاه براق، عدسی شکل ودر دو طرف محدب که دارای یک شکاف کوچک در کنار بذر میباشد.

علفهای هرز خانواده تاج خروس دارای مقدار زیادی نیترات یا اکسالات هستند که ممکن است باعث مرگ دام شوند.
تاج خروس در مزارع توتون،باغهای چای، سبزی ،صیفی وزمینهای بایر می روید.
روشهای کنترل:
علاوه بر روش مکانیکی(وجین)می توان از روشهای شیمیایی استفاده کرد

درمزارع لوبیا از سم تری فلورالین به نسبت1تا2لیتر در هکتاربه صورت مخلوط با خاک قبل از کشت لوبیا،در مناطق پنبه کاری از اتال فلورالین به نسبت 3تا 3.5لیتر در هکتارقبل از کاشت و مخلوط با خاک به عمق 10 سانتیمتر و در یک نوبت سم پاشی میشود
در مزارع آفتابگردان از تریفلورالین تا 2.5لیتر در هکتار و همچنین از اتال فلورالین تا3.5لیتر در هکتار قبل از کاشت و به صورت مخلوط با خاک استفاده می شود

بو مادران
Achillea Spp
Western yarrow

بومادران گیاهی است معطر و دوساله که از طریق بذر و ریزوم تکثیر می یابد.با ساقه هایی به ارتفاع30تا60سانتی متر،پوشیده از کرکهای ظریف و ریزی که از ریزوم های رونده ضعیفی به وجود می ایند.برگهای پرمانند،نرم و نیزه ای شکل،با بریدگی های متعدد و باریک به فواصل مساوی از یکدیگر،روی محور ساقه قرار دارند.
گل اذین به صورت کلاپرک که مجموع انها گل اذین دیهیم را در انتهای ساقه و انشعابات ان به وجود می اورد.قطعات گل 5تایی است.تعداد پرچم ها5عدد و مادگی از دو برچه تشکیل شده ،مجموعه گلها به رنگ زرد مشاهده می شود،میوه فندقه،بذر کوچک و مسطح،بیضی شکل به رنگ سفید مایل به خاکستری به طول تقریبی 2میلیمتر می باشد.بومادران بویی زننده و تند دارد و به عنوان گیاهی دارویی مورد استفاده قرار می گیرد.
بومادران از علفهای هرز مزارع،گندم،جو،توتون، پنبه،چغندرقند، سبزی و صیفی و باغهای میوه و زمینهای بایر محسوب می شود

خارشتر
Alhagi psuedalhagi
Camelthorn

خارشتر گیاهی است علفی و چند ساله تکثیر ان توسط بذر و ریزوم صورت میگیرد.دارای شاخه هایی انبوه و در هم، ساقه سبز رنگ است. این گیاه برگهای ساده ای دارد که2تا4میلیمتر عرض و2تا10 میلیمتر طول دارند. برگها به شکل بیضی کشیده هستند که در پایه خارها قرار گرفته اند.گلها به طور منفرد یا دوتایی در طرفین شاخه ها قرار دارند. کاسه گل تقریبا 2 میلیمتر طول دارد و بدون کرک است.دندانه های کاسه نوک تیزوتخمدان نیز بدون کرک است. میوه این گیاه باریک و بدون کرک بوده سطح رویی ان صاف و سطح زیرش بند بند است.رنگ گلها صورتی یا صورتی مایل به بنفش است. دمگل 1 تا 3 میلیمتر است.
این علف هرز به شوری مقاوم بوده و بیشتر در نواحی خشک وبیابانی وجود دارد گوسفندان و شتر از آن تغذیه میکنند

خارشتر از علفهای هرز مزارع پنبه،نیشکر،چغندرقند،گندم، جو،سبزی و صیفی است

روشهای کنترل:

خارشتر را میتوان با سم پاشی با علفکش تو-فور-دی پس از سبز شدن در مزارع غلات به نسبت 5 لیتر در هکتار کنترل کرد. مصرف علفکشها قبل از سبز شدن تاثیر چندانی در کنترل این گیاه ندارد.

 

بیدگیاه(علف گندمی)
Agropyrum repens
Quack grass

گیاهی است علفی چندساله و ریزوم دار که مبارزه با ان کار چندان ساده ای نیست. که از طریق بذر و ریزوم تکثیر می یابد.این ریزوم ها تا اندازه ای آبدار،سفید مایل به زرد با انتهای تیز و مقاوم بوده وقادر به نفوذ در خاکهای سخت و حتی در غده ها و ریشه های گیاهان دیگر است.
بید گیاه دارای گوشک کوچک بوده و در مرحله رویشی، برگهایش در نزدیک نوک ، به صورت افقی مچاله شده است. گل آذین آن از نوع سنبله است و سنبلچه های آن به صورت دو ردیف بلند مانند تخت خوابیده، بر روی ساقه قرار گرفته اند.هر سنبلچه از دو پوشینه یا گلوم بزرگ و مشخص تشکیل شده است.
ساقه ها راست ،منشعب،برگها به صورت شل و ول و سبزرنگند. در قسمت بالایی برگها تعداد کمی وجود دارد و دارای لیگول غشایی است که روی هم قرار گرفته اند و دارای4-7گلچه که در هر خوشه چه قسمتهای پهن در مقابل محور خوشه قرار گرفته اند.
 بید گیاه از علفهای هرز مزارع گندم و جو میباشد.
در مورد مبارزه با این گیاه کار تحقیقاتی انجام نشده و در حال حاضر وجین دستی انجام میشود

 

یولاف وحشی (جو دوسر)
Avena fatua
Wild oat

گیاهی است یکساله،تک لپه ای و از خانواده گندمیان که با بذر تکثیر می یابد. گل اذین خوشه ای خیلی باز و پانیکول منظمی دارد که در تمام جهات به طور یکنواخت رشد میکنند.سنبلچه های ان منفرد و از پهلو فشرده شده اند.ودرهریک از انها2تا3گل ریشکدار دیده میشودکه معمولا گل انتهایی ان عقیم است. پایه این سنبلچه ها تقریبا2 سانتیمتر طول دارد.گلومهای فوقانی و تحتانی با یکدیگر مساوی و طول انها به8میلیمتر میرسد.قاعده گلومها با موهای سفید یا قهوه ای رنگ خشن و طویلی پوشیده شده است واز وسط ان رگبرگ میانی واز نزدیکی قاعده گلومل ریشک طویل و زانوداری خارج میشود که قاعده ان پیچیده و تابیده به نظر میرسد.گل این گیاه 3 پرچم دارد و دانه در داخل گلومل باقی میماند.
ساختمان ظاهری یولاف در نواحی مختلف نسبت به نوع زمین تغییر میکند مثلا در نواحی پست و شنی از هر بوته چندساقه باریک منشعب میشودبرگها کوتاه،سخت و مقاوم و غلاف ان را موهایی پوشانده است.ولی در اراضی حاصلخیز و مرتفع بوته ها منحصرا یک ساقه نسبتا قوی دارند.برگهایشان دراز بوده،غلاف انها غالبا بدون موست.
روشهای مبارزه:
در زمین های گندم کاری شده از دیفنزوکوات به نسبت 4لیتردرهکتاراز3برگی تا اواسط پنجه زنی علفها و در یک نوبت استفاده میشود.
همچنین از ترالکوکسیدیم به میزان1.2لیتر در هکتاراز2-3برگیتا اواسط پنجه زنی علفهای هرز و در یک نوبت توصیه میشود.
همچنین از دیکلوفوپ متیل به نسبت2.5لیتر در هکتار در یک نوبت ویا از علفکش فلم پروپ-ام-ایزوپروپیل به نسبت3لیتر در هکتار میتوان استفاده کرد

سیرموک(سیروحشی)
Allium canadense
Wild onion

گیاهی است چندساله که از طریق بذر و پیاز تکثیر می یابد.ریشه ها به قسمت پیاز متصلند و تار مانند ورشته ای بوده،به پیاز قهوه ای رنگ متصل میشوند.ساقه ها بلند ،ایستاده،نرم و دارای بوی شبیه بوی پیاز،برگها کشیده و باریک و نرم و در قسمت پایه قرار میگیرند.گلها به صورت مجتمع در انتهای ساقه گل دهنده دیده میشوند.اجتماع گلها دایره ای شکل بوده و به رنگ صورتی می باشد. بذرها داخل کپسول تولید میشوند و هر کپسول محتوی3-6 بذر سیاه و گرد میباشد.بذرها دارای زوائد بال مانند در اطراف خود میباشند.

گون
Astragalus bisulcatus
Two grooved milk vetch

گون گیاهی است چندساله که ارتفاع ان تا 75 سانتیمتر میرسد که تولید مثل ان از طریق بذر صورت میگیرد. ساقه های رشد یافته ان به رنگ بنفش تیره است برگهای ان مرکب از برگچه هایی است که،به صورت متقابل به تعداد11تا30جفت در محورهر برگ قرار گرفته اند.گلهای ان معمولا به رنگ ارغوانی،گاهی ابی یا سفید بوده،نزدیک به انتهای شاخه های گل دهنده قرار دارند.
این گیاه در برابر خشکی مقاوم ودر خاکهای شور به خوبی رشد میکند و دارای بوی تند سلنیوم است. بسیاری از گونها سمی هستند و باعث مسمومیت گاوها، گوسفندان و اسبها میشوند.در طول فصل رویش گون،ماده سمی گلوکوزید تولید میشود که باعث ایجاد اختلالات تنفسی و فلج حیوانات میشود.

 

آزولا

Azolla filiculoides

گیاه نوعی سرخس محسوب می شود و درحقیقت حد واسط گیاهان آوند دار و نهانزادان آوندی است. در محیط های آبی و به صورت توده ای و کلنی رشد می کند، قطعه قطعه شدن این کلنی ها یکی از راههای تکثیر آن است. سرعت تکثیر این گیاه بالااست. از آنجائیکه این گیاه قادر است نیتروژن هوا را تثبیت نماید، از آن به عنوان کود سبز استفاده می شود.

به محض ورود به هر منظقه سطح آنرا پوشانده و از تبادلات گازی جلوگیری می نماید و بدینترتیب اکوسیستم منطقه را تغییر می دهد. گیاهانی که در زیر آزولا رشد کنند در اثر نبود نور کافی از بین خواهند رفت. بهترین روش مبارزه با آن جمع آوری آن است.

 

برموس آویخته(علف پشمکی)
Bromus tectorum
Downy brome

گیاهی است یکساله،از خانواده گندمیان که با بذر تکثیر میکند.با ارتفاع10تا75سانتی متر.غلاف و پهنک برگهای ان از کرکهای نرم و فشرده ای پوشیده شده و دارای زبانک کوتاه است.گل آذین ان خوشه ای مرکب باریک وآویزان بوده ودارای سنبلچه های شمشیری و کشیده با ریشکهای یک تا یک ونیم سانتیمتری بنفش است.
روشهای کنترل:

برای برموس مبارزه شیمیایی توصیه نشده و از روشهای مکانیکی استفاده می کنیم

کیسه کشیش
Capsella bursa-pastoris
Shepherds purse

گیاهی است یکساله زمستانه که با بذر تکثیر میابد و به ان خورجینک گفته میشود با سا قه هایی راست به ارتفاع 10 تا 50 سانتیمتر که به صورت انفرادی یا چند تایی از بوته ها منشعب میشود. برگهای پایینی به صورت متراکم، متقابل و دارای بریدگی عمیق هستند و برگها در قاعده باریک شده به حالت دمبرگ در آمده اند برگهای بالایی ساقه را در برگرفته اند و تعداد آنها محدود است که به شکل زبانکی طویل با دو زایده گوشدار به ساقه متصلند.

گلبرگها نیم تا 1 میلیمتر عرض و2 تا2.5 میلیمتر طول دارند. دم میوه طویل است و به 6 تا 12 میلیمتر میرسد. میوه بدون بال و مثلثی شکل است وتا30دانه دارد که درهر حجره10تا15دانه دیده میشود رنگ گلها سفید یاصورتی و گل آذین گیاه خوشه ای کشیده است.
این علف هرز در مزارع گیاهان علو فه ای، مزارع توتون ، چغندرقند، نیشکر، بادام زمینی، باغهای میوه، حبوبات وحاشیه جاده ها دیده میشود.
نحوه مبارزه کیسه کشیش بر حسب نوع زراعت فرق میکند.

 

سلمه تره(سلمک)
Chenopodium album
Common lambsquarter
گیاهی است از خانواده اسفناجیان و یکساله با ساقه های ایستا و انشعابات فراوان که غالباً دارای خطوط صورتی یا بنفش هستند. ارتفاع آن بر حسب آب و هوا و نوع خاک تغییر میکند.
برگهای سلمک کشیده، تخم مرغی شکل و دندانه دار است. برگهای قسمت فوقانی گیاه باریکتر و دارای حاشیه صاف است. کرکهای سفیدرنگی برگ و ساقه های این گیاه را پوشانده است.
گل آذین آن از نوع سنبله و سبز رنگ است. میوه نیز سبز رنگ ودارای بذرهای ریزی است.
این گیاه در اکثر مزارع به خصوص مزارع صیفی و غلات زیاد دیده میشود.
تکثیر ان از طریق بذر صورت میگیرد. گیاهان این جنس
 تولید مقادیر زیادی  گلوکوزید سیانوژنیک  کرده باعث مسمومیت دام میشوند.
روشهای کنترل:

برای مبارزه با سلمک در مزارع چغندر و پنبه میتوان از علف کش ترفلان به نسبت 1.2تا2.4لیتر در هکتار قبل از رویش گیاه مخلوط با خاک استفاده کرد. در مزارع غلات با استفاده از تو-فور-دی به نسبت 3لیتر درهکتاربعد از رویش اقدام کرد.همچنین در باغات میتوان از پاراکوات(گراماکسون) استفاده کرد.

ابوجهل

Capparis spinosa

گیاهی است خزنده، دارای گلهای درشت سفید مایل به صورتی که پس از گرده افشانی، میوه ای شبیه به هندوانه کوچک بر روی ساقه های آن بوجود می آید. این میوه البته جنبه داروئی دارد.

روش کنترلی آن نیز مشابه روش کنترلی گیایهان هرز چند ساله می باشد.

جگن

Carex nigra

چند ساله که بدلیل سیاه رنگ بودن گل آذین آن به نیگرا مشهور است. مقطع ساقه در این گیاه مثلثی شکل است و در مزارع برنج و زراعت های آبی ایجاد مزاحمت می نماید.

روش کنترل آن نیز شبیه به گیاهان هرز چندساله می باشد.

اویارسلام
Cyprus rotundus

Not grass
اویارسلام،گیاهی است یکساله که از طریق بذر،غده و ریزوم تکثیر می یابد.و در اکثر مزارع ابی و به خصوص در شالی کاریها به وفور یافت می شود.ارتفاع این گیاه به70سانتی متر می رسد،این گیاه به صورت دسته ای و انبوه می روید.
ساقه اویارسلام مقطع مثلثی شکل دارد و ضخامت ان نزدیک 4میلیمتر است.ریشه این گیاه قرمز رنگ و انبوه است و دارای ریشه های افشان است.برگها ناودانی بوده از ساقه گل دهنده کوتاهترند،طول ساقه های گل دهنده بین10تا40سانتیمتر است.گل اذین از نوع چتر باز است.
گلهای اویارسلام،مجتمع و متراکم و از چترهایی تشکیل شده اند. سنبلکها سبزرنگ وکشیده اند.میوه اویارسلام گندمه،بیضی شکل و به رنگ قهوه ای است . گل اذین از نوع چترباز که توسط برگهای نامساوی احاطه شده اند. بذرها به رنگ سیاه براق،عدسی شکل و در دو طرف محدب که دارای یک شکاف کوچک در کنار بذر می باشد.تراکم ان در مزارع اغلب بسیار زیاد است،تراکم در مزارع کمیاب گاهی به200بوته در هر متر مربع می رسد که خوشبختانه همه انها به مرحله گل دادن و تولید دانه نمی رسند وبه تدریج از بین می روند وقادر به ادامه رویش تا مرحله گل دادن نخواهند بود.
اویارسلام از علفهای هرز سمج باغهای چای،مزارع توتون،پنبه، گندم،جو، باغهای میوه و زمین های بایر است.

روشهای کنترل:
در مزارع حبوبات می توان از علف کش بنتازون به میزان2-3لیتر در هکتار و در مرحله2-4برگی علف هرز استفاده کرد.در مزارع سویا می توان از دی نیترامین به نسبت3لیتر در هکتار قبل از سبز شدن محصول و علف هرز استفاده کرد.
درباغات چند ساله از گلیفوزیت به میزان 12-6 لیتر در هکتار استفاده می کنیم. (رانداپ توسط اندام سبز گیاه جذب می شود)

گل گندم(شش بر تیغ)
Centaurea iberica

Iberien starthistle

گیاهی است یکساله یا چندساله،تولیدمثل توسط بذر و ریزوم ، که برگهای تحتانی ساقه ان بریده بریده و انتهای آن نوک تیز است.برگهای فوقانی ان باریک ونیزه ای است.

گل آذین گندم با موهای نرمی پوشیده شده است و در بین آنها گلچه های نیلی رنگی قرار دارد. گلهای داخل ان هرمافرودیت بوده،گلهای حاشیه درشت تر و کمی نامنظم اند و با چند ردیف برگه های سخت احاطه شده اند. سطح آنها عاری از مو و حاشیه اشان قهوهای رنگ وخشک است. که با دندانه های سفید و باریکی مزین شده است.
میله های پرچم آزاد بوده و به لوله جام اتصال دارد، بساک پرچم ها به یکدیگر متصلندولوله ای توخالی را درست میکنند که خامه ای باریک در بین انها قرار دارد. تخمدان گل گندم تحتانی و به جدار کاسه گل متصل است.تخمدان از یک خانه تشکیل شده است و یک تخمک آزاد دارد. میوه آن خشک وناشکوفا و کاسه گل که عبارت ازتارهای نرم وابریشمی است در انتهای آن قرار دارد.سطح خارجی میوه،صاف،بدون مو وفاقد شیار است.
این علف هرز در اکثر مزارع گندم،جو،چغندرقند،نیشکر،گی اهان علوفه ای،صیفی و حبوبات میروید.
روشهای کنترل:

برای مبارزه با گل گندم میتوان از لینورون و پیریدات به میزان2 لیتر در هکتار استفاده کرد.

گنگر صحرایی(خارلته یا خار کنگر)
Cirsium arvense

Canada thistle

گیاهی است چند ساله که توسط بذر و ریشه های خزنده تولید مثل میکند.

به ارتفاع30تا120سانتیمتر،با ریشه های عمیق و افقی گسترده.ساقه های کنگرصحرایی در قسمت انتهایی منشعب بوده،هر کدام به گل آذین کلاپرک با نهنج دارای پولکهای خاردار ختم میشود. برگهای ان متناوب و فاقد دمبرگ، تخم مرغی یا نیزه ای، با حاشیه خاردار بوده به لوبهای نامنظمی تقسیم میشود. گلهای کنگر صحرایی،تک جنسی بوده،گلهای نر وماده بر روی گیاهان جداگانه قرار دارند.گلهای ان به رنگ بنفش یا صورتی و بر روی کلاپرکهایی با قطر حدودا2سانتیمتر قرار دارند و زبانکهای ان فاقد خار هستند. اگر چه دوپایه بودن کنگرصحرایی ممکن است باعث تولید گلهای فاقد بذر شود اما وجود ریشه های افقی تکثیرپذیر، که در حین شخم به قطعات کوچک تقسیم میشوند، زمینه تکثیر سریع آن را فراهم میکند.
گونه دیگر کنگر صحرایی که رفتارعلف هرزی دارد کنگر صحرایی (خارابی) است.میوه ان بسیار ظریف است ودر تاج ان کرکهایی به رنگ سفید مایل به شیری قرار دارد. بذرها کاکل دار بوده و به آسانی توسط باد منتقل میشوند. این گیاه از علفهای هرز مزارع گندم،جو،توتون،مراتع،حاشیه جاده ها وزمینهای بایر است.

روشهای کنترل:

در مزارع غلات(گندم و جو)از تریبنورون متیل به نسبت15تا20گرم در هکتار از 4 برگی شدن علف هرز به بعد استفاده میشود
 در باغهای میوه از گلایفوزیت به میزان4-12 لیتر در هکتار در حداکثر فعالیت علفهای هرز تا گلدهی انها ودر 1-2 نوبت استفاده میشود.

اُزمک
Cardaria draba

Hoary cress

گیاهی چندساله که توسط بذر و ریزوم تکثیر می یابد.ساقه ان به 20تا60سانتیمتر میرسد و در بالا بسیار منشعب است. برگهای پایینی ان تخم مرغی و قاشقی شکل و دندانه دارند،برگهای روی ساقه بیضی کشیده تا سرنیزه ای هستند.برگهای بهاره ان لطیفتر،طعم تره تیزک یا شاهی دارد وبه عنوان سبزی صحرایی جمع آوری و در تغذیه انسان به کار میرود. این گیاه در اکثر مزارع و کنار نهرها میروید.
گل آذین اَزمک خوشه ای متراکم و انتهایی است. طول گلبرگها 2.5تا4میلیمتر و رنگ آنها سفید است. دم میوه 5تا15میلیمتر طول داردو هر میوه محتوی 2 و به ندرت یک دانه است. این گیاه ریشه های قوی و طویل داشته، سرعت نمو آن زیاد است وهر سال ساقه ای قوی تولید میکند. تولید دانه نیز در این گیاه زیاد بوده گاهی به دو بار در سال میرسد.
یک سطح بذر پهن و سطح دیگرش گرد است. بذرها دارای4 زائده طویل بوده که زوائد کوچکتر مابین آنها قرار دارند.

روشهای کنترل:
در مزارع نخود از لینورون و پیریدات به نسبت هر کدام2لیتر در هکتار استفاده میشود

گلرنگ وحشی

Carthamus oxycantous , Composite

علف هرزی یکساله از خانواده کمپوزیته که از طریق بذر تکثیر می شود، خاردار با گلهای زرد رنگ، شکننده بوده و در مزارع، زمین های بایر بخش زیادی از خاک را پوشانده و خسارت می زند. بخش هوایی این گیاه بدلیل خاردا بودن باعث کندی عملیات های زراعی می شود. این گیاه حتی پس از خشک شدن نیز در مزرعه باقی می ماند و بنابراین جهت انجام عملیات زراعی حتماٌ باید بقایا را از زمین خارج کرد که مستلزم هزینه خواهد بود. گلهای آن مختصر جنبه داروئی داشته و به عنوان زعفران تقلبی نیز در بازار به فروش می رسد.

روش کنترل، قبل از اینکه گیاه به مرحله گلدهی برسد میتوان به روش شیمیایی و با استفاده از یک سم تماسی آن را کنترل نمود. همچنین قطع کردن این گیاه و خارج نمودن آن از مزرعه یکی از راه های مقرون به صرفه است

پیچک صحرایی
Convolvulus arvensis

Field binweed

گیاهی است چندساله که از طریق بذر و ریزوم های زیر زمینی تکثیر می یابد. ریزوم ها به رنگ سفید بوده و در تمام جهات گسترده شده اند و گوشتی و آبدار هستند. دارای ریشه های بسیار گسترده و در هم پیچیده و ساقه های خزنده روی زمین(استولون)به درازای30 تا120سانتیمتر،برگهای ان متقابل وپیکانی شکل،گلهایش سفید تا سفید صورتی و شیپور مانند است. گلدهی آن مختص فصل خاصی نیست و گلهای ان به تدریج باز میشوند.تولید کپسول بذر میکنند که تخم مرغی شکل بوده و محتوی1-4عدد بذر میباشد.بذرها به رنگ سیاه و گاه قهوه ای متمایل به خاکستری است.بذرها دارای دو سطح مسطح و یک سطح محدب(گرد)میباشد.ریشه کنی پیچک صحرایی به دلیل وجود ریشه های عمیق با انشعابات فراوان، استولون و بذرهای بادوام(حفظ قوه نامیه تا 50سال)غیر ممکن است.

پیچک صحرایی از علفهای هرز مزارع توتون، گندم، جو، پنبه، باغهای چای و زمینهای بایر است.

روشهای کنترل:

بهترین سم علفکش برای مبارزه با پیچک، مخصوصاً زمانی که در منتهای فعالیت است، تو-فور-دی میباشد.

سس
Cuscuta sp

Field dodder

گیاهی است یکساله،که با بذر تکثیر می یابد. فاقد کلروفیل بوده،که خود قادر به تامین مواد غذایی مورد نیاز نبوده و به صورت انگل از مواد غذایی سایر گیاهان استفاده میکند.به عبارت دیگر:این گیاه عالی ریشه ندارد و کاملاً به گیاهان میزبان خود وابسته است.

ساقه های آن بدون برگ و به صورت رشته های نازک و نخ مانند به رنگ زرد متمایل به نارنجی است که به دور ساقه و برگ گیاه میزبان می پیچد و با ایجاد مکینه هایی به ان متصل می شود.از محل اتصال سس به گیاه میزبان،رشته های زیادی خارج شده و در جهات مختلفی حرکت میکند و سایر اندامهای میزبان یا بوته های مجاور را آلوده می سازد.این گسترش با پیشروی آلودگی ادامه می یابد و پس از مدتی توده های انبوه سس به صورت لکه های زردرنگ و به اندازه های مختلف در مزارع ظاهر میشود.یک بوته سس با پیشروی خود میتواند لکه ای به قطر 3متردریک مزرعه یونجه به وجود آورد ،در آلودگی شدید80تا100درصد مزرعه را میپوشاند. که در این موقع با جذب مواد غذایی و جلوگیری از رسیدن نور به یونجه شدیداً رشدو نمو گیاه میزبان را مختل و ان را نابود میکند.

رشته های سس گلهای کوچک سفیدرنگی تولید میکنند، بذرهای ریز و گرد این گیاه سطح صاف دارند و رنگشان خاکستری مایل به قهوهای است.بذر سس پس از قرار گرفتن در شرایط مساعد جوانه زده،رشته نخ مانندی به طول10سانتی متر از ان خارج میشود وبه دنبال میزبان میگردد.اگر میزبانی پیدا نشود پس از مدت کوتاهی(تقریبا10تا15روز)ذخیره غذایی دانه تمام شده گیاه از بین خواهد رفت.بذر سس پوسته خارجی سفت و بسیار محکمی دارد که ان را از عوامل نامساعد محیطی حفظ میکند و به بذر امکان میدهدکه10تا20سال در زمین زنده بماند.هر سال تعدادی از بذرها که پوسته خارجی انها نرم و قابل نفوذ شده باشد در مزارع میرویند.بدین ترتیب،رویش بذر در یک زمین الوده سالها ادامه خواعد داشت.هر قدر خاک نرمتر و مواد الی و رطوبت ان بیشتر باشد،میزان بیشتری از بذرهای سس جوانه میزنند و میرویند.رشته،پس از خارج شدن از بذر و امدن به سطح زمین و یافتن میزبان ارتباطش با زمین قطع میشود.

روشهای کنترل:
بهترین راه مبارزه با سس ان است که از آلودگی مزارع و باغها جلوگیری شودو در صورت آلودگی از راههای مختلف با ان مبارزه کرد.برای جلوگیری از آلودگی رعایت نکات زیر ضروری است.
1. از بذرهای عاری از بذر سس استفاده شود برای این کار باید در بوجاری بذر محصولات دقت شود.
2. اگر قرار باشد کود دامی به زمین اضافه شود باید دقت کرد که حتما از کود پوسیده استفاده شود.
3. علفهای هرز زمینهای زیر آیش و اطراف مزارع را که کانونهای تکثیر و انتقال هستند باید به موقع و قبل از اینکه سس به بذر بنشیند، به وسیله شخم سطحی نابود کرد.

4. از پخش شدن رشته های سس به وسیله ادوات کشاورزی باید جلوگیری شود واجازه داده نشود که این رشته ها به قسمتهای سالم مزارع راه یابند.

مبارزه با سس به صورت مکانیکی و شیمیایی انجام میشود.مبارزه مکانیکی شامل چیدن و از بین بردن مناطق آلوده، خارج کردن لکه های سس از مزرعه،و چرای دام در مزرعه است که این راه مخصوصاً در مزارع یونجه انجام میگیرد.چرای دام بدین ترتیب است که در اواخر زمستان و یکی دو مرتبه در بهار و پس از برداشت محصول، مزرعه توسط گوسفند چرانیده میشود.سوزاندن لکه های انگل با شعله افکن، پوشاندن لکه های آلوده با کاه یا کلش به طور متراکم و به ضخامت10تا15سانتی متر،وغرقاب کردن مزارع آلوده به منظور خفه کردن رشته های سس نیز از جمله راههایی هستند که در مبارزه مکانیکی با این انگل استفاده می شوند.

مرغ(بندواش)

Cynodon dactylon
Bermudagrass(stargrass(

گیاهی است چندساله و چهار کربنه که توسط بذر،ریزوم و استولون تکثیر می یابد. که به ان پنجه مرغی و بندواش نیز می گویند.علفی با ریزومهای فلسی که قسمتهای هوایی از ریزوم ها خارج میشود  و زمین را مثل چمن میپوشاند این گیاه در برابر لگد کوبیها مقاومت  زیادی دارد.ارتفاع ساقه های مرغ بین 10 تا 30  سانتیمتر و طول برگهای ان به 10 تا 20 سانتیمتر میرسد.برگها به رنگ خاکستری تا سبز مایل به ابی هستند.
گل آذین پنجه مرغی سنبله چندتایی به طول14تا30سانتیمتر است که حاوی4تا6سنبله متصل به هم بوده که در قسمت انتهایی ساقه قرار دارند.بذر این گیاه بسیار کوچک است.در هر کیلوگرم بذر مرغ بین3میلیون تا4میلیون و گاهی تا بیش از این مقدار دانه وجود دارد قدرت جوانه زدن بذر مرغ غالباً ضعیف است.
پنجه مرغی در خاکهای حاصلخیز با عمق کافی به سرعت رشد میکند.در هر دو نوع خاک رسی سنگین و ماسه ای سبک رشد کرده و در برابر غرقاب شدن تا  حدودی مقاوم است ولی   در زمینهایی که سطح اب در آنها بالا باشد رشد خوبی ندارد.این گیاه به اسید، قلیا،و تا حدودی به نمک سازگاری دارد. در زمینهایی که کود داده میشود واکنش ان در برابر کود بسیار مساعد است.
مرغ از علفهای هرز مزارع: برنج،گندم، توتون، چغندرقند، پنبه، بادام زمینی،ذرت، یونجه، جو، مراتع و باغهای سبزی و صیفی است.


روشهای کنترل:

برای مبارزه با این علف هرز میتوان از علفکشهایی مانند دالاپون به میزان 4تا 8کیلوگرم در هکتار و امیترول به میزان2.5کیلوگرم در هکتار و گلیفوزیت به میزان2.3تا4.5کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. روش مبارزه در مزارع مختلف متفاوت است

هویج وحشی
Daucus carota
Wild carrot
هویج وحشی گیاهی دو ساله به ارتفاع60 تا120سانتی متر که با بذر تکثیر میابد. درسال اول حالت روزت داشته، دارای یک ریشه اصلی عمیق است و در سال دوم ساقه گل دهنده و گلها به وجود آمده و ریشه های زیر زمینی محکم و چوبی میشوند. ساقه های آن افراشته و تو خالی بوده که اغلب منشعب هستند. برگها به صورت متناوب قرار گرفته، به شکل قطعات بریده بریده باریک متصل به هم در آمده اند.
          در حاشیه برگها و رگبرگها، کرکهای کوچکی دیده میشوند. گلهای ان به رنگ سفید و به صورت چتری در انتهای ساقه گل دهنده آرایش یافته اند. هویج وحشی دارای میوه های تخم مرغی شکل بوده،ریشه معطر آن بوی هویج میدهد.

این گیاه درمناطق خشک و خاکهای صخره ای و همچنین در باغهای سبزی و صیفی، مزارع گندم و جو و حاشیه جاده ها دیده میشود.

سوروف(دژگال)
Echinochloa crus galli

Barnyard grass

علف هرزی یکساله،چهارکربنه که با بذر تکثیر می یابد. که یکی از مهمترین از علفهای هرز مزارع برنج در شمال کشور و تمام مناطق برنجکاری جهان است که بیشتر در نواحی معتدل تا معتدل گرم میروید. سوروف علف هرزی است رطوبت دوست که در مراحل اولیه رشد شباهت زیادی به برنج دارد. این دو گیاه از روی گوشوارک و زبانک تشخیص داده میشوند. بدین ترتیب که در محل اتصال برگ به غلاف در برنج دو گوشوارک بالیگول پرزدار و یک زبانک دیده میشود.در حالی که در سوروف گوشوارک و زبانک وجود ندارد.ارتفاع بوته های سوروف30تا 120 سانتی متر و گاهی به بیش از 150 سانتی متر میرسد.  طول برگهای ان30تا50سانتی متر و عرض انها5تا15میلیمتر است.

گل آذین سوروف سنبله باز است، سنبلچه ها معمولاً در حول محور جمع شده کم و بیش منشعب و غالباً بدون ردیف مشخص هستند.بین2.5تا 4میلیمتر طول دارند و به سهولت میریزند. سنبلچه ها ریشک دارند، ریشکها نیز از لحاظ طول متفاوتند. بو ته های سوروف در یک مزرعه آلوده میتوانند در هر متر مربع تا 20هزار بذر تولید کنند که علاوه بر اینکه بر حسب نوع برنج و شرایط موجود خسارت آن به مزارع برنجکاری زیاد است موجب از بین رفتن برنج نیز میشوند.
ریشه های سوروف نیز بر اثر شخم از نقطه ای به نقطه دیگر رفته و موجب ازدیاد آن در سطح وسیع میشود. بذر سوروف در عمق بیش از5سانتی متر آب قادر به جوانه زدن نخواهد بود.

روشهای کنترل:

برای مبارزه با این گیاه علاوه بر راه های مکانیکی یعنی وجین کردن از روشهای شیمیایی نیز میتوان استفاده کرد.از مولینیت به نسبت5-6لیتر در هکتار برای کنترل سوروف تا مرحله2برگی همچنین از انیلفوس به میزان3لیتر در هکتار در مزارع برنج میتوان استفاده کرد. همچنین از سموم بوتاکلر، تیوبنکارب، اگزادیازون، پرتیلاکلر، پروپانیل با توجه به برچسب سم میتوان استفاده کرد

در مزارع پنبه هالوکسی فوپ پی میتیل (گالانت سوپر) موثر می باشد.

فرفیون(شیرسگ)
Euphorbia helioscopia
Sun spurge

گیاهی است یکساله که ساقه های ان متعدد، بلند  و راست است . که از طریق بذر تکثیر می یابند.طول ساقه15تا50  سانتیمتر و رنگ ان سبز تیره است. برگها متناوب و با آرایش  مارپیچی روی ساقه قرار گرفته اند انتهای برگها مدور ودمبرگ کوتاه دارند.برگها بیضی شکل و برگها ی پایینی کم وبیش چرمی شکل و سفیدرنگ و برگهای فوقانی سبز تیره تا سبز مایل به زرد هستند.
گلهای فرفیون جانبی ومنفردند،دمگل به17 تا21 میلیمتر میرسد،گلهای انتهایی 4تا6 تایی به صورت چتر با دمگلی به طول 20تا25میلیمتر دیده میشوند.
گل اذین ان سیاتیوم است که همانند چتری با5 پرتو کوتاه کرکدار،ابتدا 3 قسمتی سپس 2 قسمتی دیده میشود.این گیاه به علت داشتن ریشه های قوی(که تا پنج برابر اعضای هوایی میرسد)یکی از علفهای هرز مهم محسوب میگردد.طول ریشه این علف هرز گاهی بیش از یک متر در عمق زمین نفوذ میکند و بدین ترتیب با عوامل نامساعد محیط به خوبی میتواند مقابله کند.از قطعات ریشه میتواند گیاه جدیدی به وجود آید.از خصوصیات مهم دیگر این گیاه،داشتن  لاتکس  یا شیرابه درساقه و رگبرگهای آن است.
گونه های جنس فرفیون دارای مقادیر زیادی گلوکوزید سیانوژنیک بوده،در صورت تعلیف دام ممکن است باعث مسمومیت آنها شود.

فرفیون در اغلب مزارع گندم،جو،بادام زمینی،باغهای سبزی و صیفی،نقاط مرطوب و کنار نهر ها میروید و ایجاد مزاحمت میکند.

روشهای کنترل:

برای مبارزه با فرفیون میتوان از علفکش تری فلورالین قبل از رویش و تو-فور-دی بعد از رویش استفاده کرد.

منداب
Euroca sativa
Pink mustard

علف هرزی یکساله،تولید مثل توسط بذر،ساقه ها راست و بیش از 50سانتیمتر طول دارند برگها دارای بریدگی،گلها درشت و دارای4گلبرگ، رنگ گلها سفید، بنفش تا صورتی،و میوه های خورجینی دارند

گاوزبان

Echium vulgare

علف هرزی چند ساله از تیره گاوزبان است. این گیاه دارای گلهایی است که خاصیت تسکین دهندگی داشته و آرامش بخش است، در درمان ناراحتی های اعصاب و قلب مفید است. تمامی گونه های آن داروئی است.

روش کنترل آن عبارتست از استفاده از یک سم سیستمیک هنگامی که گیاه بیشترین رشد رویشی را نموده و وارد فاز زایشی میگردد.

شیرین بیان(محک)
Glycyrrhza SPP
Wild licorice

علف هرزی چند ساله که از طریق بذر و ریزوم تولید مثل میکند که به ان بیان یا محک نیز گفته میشود ریشه های این گیاه طویل وچندساله با مزه ای شیرین است در صورتی که ساقه هایش علفی و یکساله هستند یعنی در زمستان از بین میروند.سطح خارجی گیاه کرکهای ترشح کننده ای دارد به طوری که برگها چسبناک میشوند و گاهی به رنگ قهوه ای کمرنگ در می ایند.

برگهای شیرین بیان مرکب و شانه ای و تعداد برگچه های ان فرد است.گل اذین شیرین بیان خوشه ای گلهای ابی یا ابی متمایل به بنفش است گلها هرمافرودیت هستند.کاسه گل پیوسته و از 5 دندانه که مجموعاً دو لب را تشکیل میدهند به وجود آمده است.جام گل آزاد و از5گلبرگ نامنظم تشکیل یافته است.این گیاه ده پرچم دارد که هر یک به نوک باریکی منتهی میشود، تعداد9پرچم ان به هم پیوسته و به شکل ناودانی در آمده اند، پرچم دهم آزاد است. تخمدان چندین تخمک دارد، خامه ان کوتاه و بدون موست. میوه این گیاه کشیده، انتهای ان نوک تیز،و جدارش سخت است و بین یک تا شش دانه دارد. اندازه دانه4تا30میلیمتر است. دانه ها گرد، قلوه ای و گاهی به دلیل وجود موهای ترشح کننده، چسبناک اند.

شیرین بیان ارزش دارویی دارد و یکی از صادرات مهم کشور را تشکیل میدهد و در عین حال یکی از علفهای هرز مهم در مزارع گندم است که دیرتر از گندم هم میرسد. بوته سبز شیرین بیان در برداشت محصول با وسایل ماشینی ایجاد اشکال میکند گاهی بذر شیرین بیان با محصول گندم مخلوط میشود. کشاورزان به هنگام برداشت محصول به طریق سنتی شیرین بیان را درو نمیکنند از این رو این گیاه میرسد و موجب گسترش ان در مزرعه میشود.

برای مبارزه با این گیاه باید ان را با وسایل مکانیکی ریشه کن یا با کمک علفکشها خشک کرد.

 

منبع : سایت رویان