فرمولاسیون علف‌کش

واژهٔ فرمولاسیون در ارتباط با کنترل شیمیائى علف‌هاى هرز، دو مفهوم مرتبط باهم دارد:

یک فرمولاسیون، ساختار یک علف‌کش است که به‌وسیلهٔ سازنده براى استفادهٔ عملى تهیه مى‌شود. فرمولاسیون نشان‌دهندهٔ تمامى اجزاء ترکیبى محتوى ظرف است: مادهٔ فعال (مسموم‌کنندهٔ واقعی) به اضافهٔ مواد خنثى (هر چیز دیگر) همچون مواد حل‌شدنی، مواد رقیق‌کننده و مواد افزوده شدهٔ دیگر.


فرمولاسیون، همچنین شامل مراحلى است که به‌وسیلهٔ سازنده در جهت تهیهٔ علف‌کش براى استفادهٔ عملى انجام مى‌شود. در طى این مراحل، سازنده براى استفاده‌کننده علف‌کشى تهیه مى‌کند که به راحتى قابل حمل باشد و اگر به‌طرز صحیحى استفاده شود، بتواند به‌صورت یکنواخت و دقیقى بدون هیچ‌گونه ضررى براى استفاده‌کننده مصرف شود.

اکثر علف‌کش‌ها طورى فرموله شده‌اند که بتوان آنها را با یک حمل‌کنندهٔ مناسب و راحت به‌کار برد. علف‌کش‌هاى رایج که با قابلیت اسپرى تهیه شده‌اند به‌گونه‌اى فرموله شده‌اند که مى‌توان آنها را با آب، با کودهاى مایع و یا با روغن‌هائى با غلظت گازوئیل به‌کار برد. بعضى علف‌کش‌ها به‌نحوى فرموله شده‌اند که سموم به‌صورت گرانوله‌هاى خشک یا ذرات پوشش‌دار از مخازن خارج مى‌شوند. علف‌کش‌ها را معمولاً به‌صورت گرد استفاده نمى‌کنند زیرا علاوه بر مشکل حمل و نقل، احتمال فرار آنها به طرف گیاهان حساس غیر هدف نیز وجود دارد.

 

آترازین  Atrazine
یکی از پر مصرفترین علفکشهای رایج دنیا است جهت کنترل بسیاری از کشیده برگها وپهن برگها (سلمه، خرفه، تاج خروس، پیچک صحرایی، سوروف، قیاق، گاو چاق کن و...) استفاده می شود. آترازین علفکشی است از گروه تری آزین که به سرعت توسط ریشه جذب و از طریق آپوپلاست انتقال می یابد. آترازین همچنین از طریق برگ نیز جذب می شود ولی انتقال آن صفر می باشد. آترازین درایران با نام تجاری گزاپریم و با فرمولاسیون ( دبیلیو پی 80% ) به بازار عرضه می گردد.

کاربرد

1) آترازین+ آلاکلر جهت مبارزه باعلفهای هرز مزارع ذرت
2) آترازین+ آمترین جهت مبارزه باعلفهای هرز مزارع نیشکر
3) آترازین+ بروماسیل جهت مبارزه باعلفهای مناطق غیرمزروعی
مقدار مصرف درهکتار:
1) یک تا 1.5 کیلوگرم آترازین+ 5لیتر آلاکلر قبل از کاشت ذرت مخلوط با خاک ویا بلافاصله بعد از کاشت و قبل از رویش ذرت
2) پنج کیلوگرم آترازین به تنهائی یا مخلوط با 4 کیلوگرم آمترین هنگام کشت بعد از ظهور علفها در کشت نیشکر
3) 30کیلوگرم آترازین+15کیلوگرم بروماسیل پس از رشد علفها در مناطق غیرمزروعی

 

آلاکُلر Alachlor

آلاکلر علفکشی است برای کنترل کشیده برگهای یکساله وتعدادی از پهن برگهای یکساله و اویارسلام. آلاکلر از گروه 2کلرواستاینیلید(آمید) که به صورت انتخابی، سیستمیک وباز دارنده رشد مریستم عمل می کند. کشیده برگها عمدتاً از راه اندام هوائی وپهن برگها از طریق ریشه این علفکش را جذب می کنند. انتقال عمدتاً آپوپلاستیک است اما به صورت معمول در سیتوپلاسم نیز صورت می پذیرد. آلاکلر با نام تجاری لاسو وبا فرمولاسیون ای سی 48% به بازار عرضه می شود.

موارد مصرف:
همراه آترازین جهت مبارزه با علفهای هرز ذرت
مقدار مصرف:
5لیتر آلاکلر+ 1تا1.5کیلوگرم آترازین قبل از کاشت بصورت مخلوط با خاک و یا بلافاصله بعد از کاشت قبل از رویش علف هرز

 

آمترین  Ametrin

علفکشی است دو منظوره که جهت کنترل بسیاری از کشیده برگها وپهن برگها (سلمه، خرفه، تاج خروس، پیچک صحرایی، سوروف، قیاق، گاو چاق کن،پنیرک و...) به خصوص در مزارع نیشکراستفاده می شود. آمترین علفکشی است از گروه تری آزین که به سرعت توسط ریشه جذب و از طریق آپوپلاست انتقال می یابد؛ وبه صورت انتخابی، سیستمیک و بازدارنده عمل فتوسنتزموثر است. آمترین با نام تجاری گزاپاکس وبا فرمولاسیون  دبیلیو پی 50% به بازار عرضه می شود.

موارد توصیه:
جهت کنترل علفهای مزارع نیشکر
مقدار مصرف:
5کیلوگرم آترازین+ 4کیلوگرم آمترین هنگام کشت بعد از ظهور علفها قبل از رویش یا بعد از رویش

 

اتال فلورالین Ethalfluralin

 

علفکشی است دومنظوره، انتخابی، بازدارنده رشد مریستم انتهائی که در خاک کاربرد دارد. اتال فلورالین علفکشی از گروه دی نیتروآنیلین که حتی یک سال بعد از استفاده به گیاه بعدی (در صورت حساسیت) خسارت وارد می کند. برای جلوگیری از خسارت قبل از کشت گیاه بعدی از شخم عمیق استفاده میشود. اتال فلورالین برای کنترل تاجریزی، انواع تاج خروس، سلمه، انواع ارزن وحشی، سوروف، پنیرک، گاوپنبه و قیاق موثر است. اتال فلورالین با نام تجاری سونالان

و فرمولاسیون ای سی 33/3% به بازار عرضه می شود.
موارد توصیه:
جهت کنترل علفهای هرز پنبه، آفتابگردان و سویا (قبل از کاشت)
مقدار مصرف:
1) برای علفهای هرز پنبه وآفتابگردان2 تا 3 لیتردر هکتار(عمق 8تا10 سانتیمتر)
2) برای علفهای هرز سویا 2تا3 لیتر اتال فلورالین + 600گرم متری بوزین در هکتار قبل از کاشت مخلوط با خاک

 

استوکلر Acetochlor

علفکشی است انتخابی، بازدارنده سنتز پروتئین و مانع تقسیم سلولی. علفهای پهن برگ مزارع ذرت بخصوص تاج ریزی رابه خوبی کنترل می کند. استوکلر از گروه استامید می باشد. این سم با نامهای تجاری اسنیت به فرم ای سی 50% و سورپاس با فرمولاسیون ای سی 76% به بازار عرضه می شود. سورپاس دارای 5.7% ایمن کننده به نام دای کلرامید است.

موارد مصرف:
کنترل علفهای هرز مزارع ذرت
مقدار مصرف:
1) اسنیت 4تا5 لیتر در هکتار
2) سورپاس 3.5-2.75 لیتر در هکتار بسته به نوع خاک

 

اگزادیــازون Oxadiazon

 

علفکشی است تماسی، انتخابی که در مزارع برنج علیه سوروف، تیرکمان آبی، انواع سیرپوس(پیزور)، انواع اویارسلام و قاش واش استفاده می شود. این علف کش از گروه اگزا دی آزول می باشد. اگزادیازون با نام تجاری رونستار وبه فرمولاسیونهای جی 2% و اس ال 12% و ای سی 25% به بازار عرضه می شود.
موارد مصرف:
علیه علفهای هرز مزارع برنج
مقدار مصرف:
تا قبل از دو برگی شدن سوروف 5/3%در لیتر از اس ال 12%

ای پی تی سی EPTC

 

علفکشی از گروه تیوکاربامات که به صورت انتخابی، سیستمیک عمل کرده وعلیه علفهای هرز کشیده برگ وپهن برگ یک ساله و اویارسلام استفاده می شود. مصرف تنهایی آن در ذرت باعث ازبین رفتن گیاه محصول می شود بنابراین به آن اضافه می کنند. جذب آن توسط بذرها، ریشه ها و اندامهای هوایی در حال رویش صورت می گیرد. با نام تجاری ارادیکان و به فرم ای سی 82% به بازار عرضه می شود.

موارد مصرف:
کنترل علفهای هرز یونجه، شبدر، اسپرس و ذرت
مقدار مصرف:
1) 6-3 لیتر در هکتار در مزارع یونجه، شبدر، اسپرس
2) 6-4 لیتر در هکتار قبل از کشت مخلوط با خاک جهت علفهای هرز ذرت

 

ایمازامتابنزمتیل   Imazamethabenz methyl

 

علفکشی دو منظوره از گروه ایمیدازول، انتخابی، سیستمیک و بازدارنده رشد مریستم انتهایی است. این علفکش به صورت پس رویشی، بیشتر برای کنترل کنگر وحشی استفاده می شود. ایمازامتابنزمتیل با نام تجاری آسِرت و با فرمولاسیون اس سی 25% به بازار عرضه می شود.

موارد مصرف:
کنترل علفهای پهن برگ وکشیده برگ گندم
مقدار مصرف:
2.5 – 2 لیتر پس رویشی، در مراحل اولیه رشد

 

بروموکسینیل  Bromoxynil

 

علف کشی از گروه نیتریل که به صورت تماسی(کمی سیستمیک)، انتخابی، پس رویشی برای کنترل علفهای هرز پهن برگ یک ساله استفاده می شود. جذب توسط برگها به آسانی صورت می گیرد اما انتقال محدود است. برموکسینیل با نامهای تجاری پاردنر و برومینال وبا فرمولاسیون اس ال  5/22%  به مصرف می رسد.

موارد مصرف:
علیه علفهای پهن برگ گندم
مقدار مصرف:
2.5 لیتر در هکتار در مرحله 4-2 برگی به صورت پس رویشی

 

بنسولفورون متیل Bensulfuron methyl

 

علفکشی از گروه سولفونیل اوره است. که انتخابی،سیستمیک است و مانع از تقسیم سلولی ورشد گیاه می شود. برای کنترل بسیاری از پهن برگها و جگنها وکشیده برگهای یکساله در مزارع برنج استفاده می شود. این سم با نام تجاری لونداکس وبا فرمولاسیون دی اف 60% به بازار عرضه می شود.

موارد مصرف:
علیه علفهای هرز پهن برگ و جگنها در مزارع برنج
مقدار مصرف:
75-50گرم در هکتار از یک تا سه برگی شدن برنج و مراحل اولیه رویشی علفها تا زمان 3 برگی شدن علف

 

نتـازون Bentazone

 

علفکشی از گروه بنزوتیودیازون که نحوه اثر آن تماسی انتخابی است. این سم در کنترل پهن برگهایی چون تربچه وحشی، توق ، گاوپنبه و اویارسلام درمزارع لوبیا وسویا موثر است. مصرف آن پس رویشی می باشد. برای سمپاشی با بنتازون آب مزرعه برنج باید تخلیه شود. بنتازون با نام تجاری بازاگران و فرمولاسیون اس ال 48% به بازار عرضه می شود.

موارد مصرف:
جهت کنترل پهن برگها و اویارسلام در زراعت برنج، سویا، یونجه و لوبیا
مقدار مصرف:
1) 5-3 لیتر در هکتار در مزارع برنج در مرحله 5 تا7 برگی
2) 2.5 -2 لیتر درهکتار در مزارع سویا بعد از 3-2 برگی شدن سویا
3) 2.5 تا 3 لیتردر هکتار در مزارع یونجه و شبدر

 

بوتاکلر Butachlor

علفکشی از گروه کلرواستانیلید(آمید) که نحوه اثر آن به صورت انتخابی سیستمیک است. بوتاکلر روی کشیده برگهای یکساله(سوروف و...) و بعضی ازپهن برگها در زراعت برنج موثر است. اثر این سم به میزان آبی که در دسترس گیاه می باشد بستگی دارد لذا برای کسب نتیجه بهتر باید بعد از بارندگی و یا بعد از آبیاری و در زراعتهای برنج بعد از آب تخت نمودن برنج مصرف شود. بوتاکلر بانامهای تجاری ماچتی- ای ان به فرم ای دبیلیو 60% و ماچتی به فرمولاسیون ای سی 60% در بازار موجود است.
موارد مصرف:
جهت کنترل علفهای هرز یکساله کشیده برگ وبعضی پهن برگهادر زراعت برنج، قبل از رویش درمزرعه وخزانه
مقدار مصرف:
4-3 لیتر درهکتار، 7-4 روز پس از نشا

 

پاراکوات Paraquat

 

علفکشی از گروه بی پیریدیل که نحوه اثر آن تماسی با کمی اثر جابجایی و انتقال آن فقط از راه آپوپلاستیک می باشد. پاراکوات از طریق اندام سبز هوایی به سرعت جذب می شود بطوری که بعد از 5ساعت ریزش باران دیگر بروی علف هرز تاثیر منفی در جذب سم ندارد. پاراکوات به غشاء سلولی و سیتوپلاسم آسیب می رساند در نتیجه بسرعت باعث پژمردگی و خشک شدن اندام هوایی می شود. پاراکوات خیلی سریع در خاک غیر فعال میشود. سمپاشی بهتر است در ساعات آفتابی وغیرابری انجام شود. گزارشهایی گویای و مرگ در نتیجه ی خوردن میزانی اندک از کنسانتره ی مایع داده شده است. مرگ و میر، عمدتاً براثر فیبره شدن پیشرفته ی ششها همراه با آسیب کبد و کلیه نتیجه شده است.

پاراکوات با نام تجارتی گراماکسون و با فرمولاسیون اس ال 20% در بازار موجود است

موارد مصرف:
علیه علفهای هرز(پهن برگ و باریک برگ) درختان میوه هسته دار و مرکبات، سس یونجه و شبدر و اسپرس، نیشکر و سیب زمینی
مقدار مصرف:
برای درختان رزاسه و مرکبات 5-3 لیتر در هکتار وقتی ارتفاع علفها 15-10 سانتی متر است.
برای سس یونجه وشبدر5-3 لیتر در هکتار بعد از رویش سس
برای نیشکر 5-3 لیتر در هکتار
برای سیب زمینی 3 لیتر در هکتار بعد از سبز شدن علف و قبل از رویش سیب زمینی

 

پیکلورام Picloram

 

علفکشی از گروه پیریدین کربوکسیلیک اسید است که بصورت انتخابی سیستمیک اثر می گذارد. بروی بسیاری از علفهای چوبی وپهن برگ یکساله وچندساله موثر است در حالی که کشیده برگها را مهار نمی کند. پیکلورام به آسانی هم در سیمپلاست وهم آپوپلاست انتقال می یابد. نشانه سمیت آن حالت اپی ناستی در برگ علف هرز می باشد(شبیه2 4 دی). یکی از دلایل محدودیت آن پایا بودن آن در خاک است. قابل توجه است تا شعاع 20 متری از محل سمپاشی کلیه گیاهان خشک می شوند؛ این سم بیشتر در فرودگاه ها مصرف می شود. پیکلورام با نام تجاری توردون22کا و با فرمولاسیون ال 6/21% در بازار وجود دارد.

کاربرد
موارد مصرف:
علیه علفهای هرز پهن برگ اراضی غیر مزروعی و تاسیسات صنعتی
مقدار مصرف:
10تا15 لیتر درهکتار. بعد از سمپاشی آبپاشی مستقیم شود

 

تو فور دی

 

علف کشی از گروه فنوکسی استیک اسید(اکسین) است که مهمترین فنوکسی ها است. توفوردی اساساً به عنوان یک علف کش پس رویشی، برای مهار علفهای هرز یکساله و چند ساله ی پهن برگ (خردل و تربچه وحشی، انواع شقایق، پنیرک، سلمه تره، پیچک، ماستونک،کنگر وحشی، شیرین بیان و ...) در گیاهان زراعی کشیده برگ و زمینهای غیر زراعی استفاده می شود. همچنین برای مهار علفهای هرز آبزی مصرف می شود. در غلظتهای خیلی اندک، به عنوان یک ماده تنظیم کننده رشد مورد استفاده قرار می گرفته است. هر دو نوع انتقال اپوپلاست وسیمپلاست را دارا می باشد.

توصیه شده:
جهت کنترل علفهای هرز پهن برگ مزارع گندم، جـــو، برنج، ذرت و نیشکر
مقدار مصرف:
1) در مزارع گندم و جو2-1 لیتر در هکتار از پنجه زدن تا تشکیل ساقه
2) در مزارع برنج 3-1.5 لیتر، 7-5 برگی شدن برنج
3) در مزارع ذرت 1.5 لیتر توفوردی بعد از رویش علفها و7-5 برگی شدن ذرت
4) برای نیشکر محلول 2تا2.5 درصد و مخلوط با دالاپون برای کنترل علفهای هرز پهن برگ

دالاپون (Dalapon)

بازدارنده رشد و نمو ریشه و ساقه گیاه می باشد که در گیاهان انتخابی به صورت سیستمیک در می آید. دالاپون بر ضد کشیده برگها به ویژه لویی و حلفه موثر است. جذب آن از راه ریشه و اندام هوایی و انتقال آن هم از طریق اپوپلاستیک و هم از راه سیمپلاستیک صورت می گیرد. دالاپان بسیار جاذب الرطوبه است وحتماً باید در ظروف عایق نگهداری شود.
دالاپان با نام تجاری باسفاپن و به فرمولاسیون اس پی 80% موجود است.

توصیه شده:
جهت کنترل علفهای هرز کشیده برگ باغات میوه، نیشکر و زمینهای غیرمزروعی
مقدار مصرف:

1) برای درختان میوه 10 کیلو گرم از اس پی 80% در هکتار بعد از رویش علف ها
2) برای علفهای هرز نیشکر محلول 2% هنگام کشت بعد از ظهور علفها
3) برای اراضی غیر مزروعی30-50 کیلو گرم در هکتار بعد از رشد علفها


 دیورون
Diuron

دیوران از گروه اوره ها است. دیوران در میزانهای اندک، به صورت علفکشی انتخابی سیستمیک و خاک مصرف در بسیاری از گیاهان زراعی برای مهار بسیاری از علفهای هرز پهن برگ یکساله بهره جویی گسترده دارد. دیورون به فرمولاسیون دبیلیو پی 80% و نام تجاری کارمکس در بازار عرضه می شود.

توصیه شده:
علیه علفهای هرز نیشکر و پنبه
مقدار مصرف:
3- 1.5 کیلوگرم در هکتار قبل از رویش علفهای هرز

 

کلریدازون

 

علفکشهای کلریدازون، نورفلورازون و پیرازون از گروه پیریدازینون ها می باشند. انتقال آن در آپوپلاست و به صورت انتخابی سیستمیک است. با نام تجارتی پیرامین وبا فرمولاسیون دی اف 65% به بازار عرضه می گردد.

توصیه شده:
جهت کنترل علفهای هرز پهن برگ یکساله در مزارع چغندرقند و چغندرلبویی، قبل از کاشت یا قبل از رویش و یا بعداز رویش چغندرقند
مقدار مصرف:
قبل از جوانه زدن علف هرز تا مرحله 4برگی چغندر 5- 4 کیلوگرم درهکتار

 

منابع:سایت رویان-سایت دانشجویان ایران