ارائه ای از : الیاس رضاییان زاده

بیودیزل

نیاز روز افزون جهان به منابع جدید انرژی به ویژه در بخش حمل ونقل، امروزه یکی از مشکلات اساسی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه است. بهعبارتی این مشکل همانند دهه های گذشته، تنها به کشورهای وارد کننده نفت اختصاصندارد و حتی تولید کنندگان بزرگ نفت از جمله کشور ما با مشکلات متعددی در زمینهتهیه سوخت رو به رو است. کمبود و یا به عبارتی کاهش ظرفیت پالایشی در جهان، یکی ازعوامل بروز این مشکلات است، اما موضوع به همین جا ختم نمی شود، زیرا آلودگی ناشی ازسوخت های فسیلی و پایان پذیر بودن آنها نیز از دیگر عواملی است که بشر را به تلاشبرای دستیابی به سوخت های جانشین برای این منابع واداشته است. "بیودیزل" سوختی جدیدو تجدید پذیر است که استفاده از آن در بسیاری از کشورهای دنیا متداول است. برایپرداختن بیشتر به سوخت بیودیزل و زمینه هایی که برای تولید آن در کشور وجود دارد،با دکتر باقر مهاجرانی، رئیس پژوهشگاه شیمی و پتروشیمی صنعت نفت، گفت و گو کرده ایمکه در پی می آید.


این سوخت را می توان به راحتی با گازوییل مخلوط و در خودروهایگازوییل سوز استفاده کرد. ذرات معلق و هیدروکربن های نسوخته که از اگزوز خودروهایدیزلی خارج می شوند، سمی و سرطان زا هستند و تهدیدی برای سلامتی انسان ها به شمارمی آیند. این در شرایطی است که نتایج مثبت استفاده از بیودیزل در کاهش سمیت وآلودگی هوا از سوی ارگان ها و سازمان های معتبر جهانی تایید شده است. برای مثال،گیاه سویا Co2هوا را جذب می کند و پس از استخراج روغن از دانه های سویا، بهبیودیزل تبدیل می شود. سوختن این ماده، Co2تولید می کند و Co2تولید شده به وسیلهگیاهی که سوخت از آن تهیه شده است، باز جذب می شود. این چرخه هیچ دی اکسید کربنیوارد طبیعت نمی کند. - به قابلیت مخلوط کردن این سوخت با گازوییل اشاره کردید. اینکار چه خاصیتی دارد؟ نتایج تحقیقات نشان داده است که اگر ۲۰ درصد باک خودرو را بابیودیزل پر کنیم، هیچ نیازی به تغییر سیستم احتراق یا تغییر قطعات خودرو ها نیست ومی توان این سوخت را بدون هیچ اشکالی در موتورهای امروزی مصرف کرد. -اضافه کردن اینمیزان از بیودیزل چه ویژگی هایی را در گازوییل مصرفی ایجاد می کند؟ طبیعی است که پرکردن ۲۰ درصد از باک خودرو با این ماده به همین مقدار از آلاینده هایی مانند دیاکسید کربن، هیدروکربن ها و منواکسیدکربن می کاهد، اما در مورد گوگرد این مقدار حتیقابل توجه تر است؛ چنان که گوگردی که از این سوخت حاصل می شود، ۱۵ درصد و تقریباغیرقابل اندازه گیری است؛ بنا بر این دست کم برای کاهش گوگرد در سوخت دیزل می تواناز مخلوط بیودیزل و گازوییل استفاده کرد. علاوه بر اینها، استفاده از مخلوط بیودیزلو گازوییل سبب حذف دود متراکم و سیاه حاصل از سوخت خودروهای دیزلی خواهد شد. حتیبویی که از سوختن آن ایجاد می شود، شبیه بوی سیب زمینی سرخ کرده و ذرت بو داده است،یعنی به میزان چشمگیری بوی بد گازوییل را کاهش می دهد، اگر چه صد در صد حذف نمیکند. -در سطح جهانی تا چه اندازه روی این سوخت کار شده است؟ بر اساس تحقیقات ماآمریکا، آلمان و مالزی از جمله کشورهایی هستند که روی این سوخت کار کرده اند. اینسوخت در آمریکا به عنوان یک سوخت جانشین برای موتورهای دیزلی به شدت مطرح است وسالانه ۳۰۰ میلیون گالن بیودیزل در این کشور تولید می شود، اما با افزایش درخواستبرای این سوخت و ایجاد واحدهای صنعتی تولید کننده، قرار است میزان تولید این سوختدر آمریکا به ۶۰۰ میلیون گالن در سال برسد. در کشور آلمان نیز این سوخت در بسیاریاز اتوبوس ها استفاده می شود. باید توجه داشته باشیم که گازوییلی که در آمریکااستفاده می شود، بسیار مرغوب تراز گازوییلی است که در کشور ما استفاده می شود. مقدار گوگرد در سوخت دیزلی حاصل از نفت خام در این کشور، کمتر از ۵۰۰ ppm و قراراست تا پایان سال ۲۰۰۶ این مقدار به ۱۵ ppm برسد. -آیا در ایران نیز می توانیم اینسوخت را تولید کنیم؟ فناوری تولید این سوخت در کشور قابل دسترس است و تنها به توجهمسئولان و انجام سرمایه گذاری های لازم نیاز دارد. در پژوهشکده صنعت نفت نیز در اینزمینه کارهایی انجام شده است. علاوه بر این، تولید این سوخت می تواند بخش کشاروزیرا نیز به تحرک وادارد، زیرا این سوخت از روغن های گیاهی به دست می آید، پس باتولید آن نیاز بیشتری به کاشت دانه های گیاهی است که به اشتغالزایی در بخش کشاورزیکمک می کند. نکته مهم دیگر، امکان استفاده مجدد از روغن های گیاهی سوخته برای تولیدبیودیزل است. از روغن های سوخته که در بسیاری جاها از جمله اغذیه فروشی ها به مقدارزیاد استفاده و در پایان روز دور ریخته می شوند، می توان در تولید بیودیزل استفادهکرد. یعنی همان کاری که اکنون در مورد روغن های صنعتی انجام می شود. در حال حاضر "واحدهای تصفیه روغن دوم"، روغن های مورد استفاده قرار گرفته در خودروها را پس ازخریداری با کمک برخی مواد افزودنی به روغنی قابل استفاده تبدیل می کنند. به اینترتیب نه تنها این روغن ها بازیافت می شوند، بلکه از دور ریخته شدن آنها که آلودگیهای زیست محیطی را در پی دارد، جلوگیری می شود. مواد اولیه این سوخت نیز کاملا دردسترس و قابل تهیه است. ضمن این که کشت دانه های روغنی و کارهای جنبی که در کنار آنایجاد می شود، مانند بسته بندی و عرضه و تبدیل آنها به سوخت اشتغالزایی را نیز بههمراه دارد. -آیا امکانات خاصی برای سوخت رسانی بیودیزل در جایگاه ها مورد نیازاست؟ خیر. هیچ گونه امکانات خاصی نیاز نیست. ضمن این که این سوخت، خاصیت تجزیهپذیری دارد و به همین دلیل حمل و نقل آن به آسانی بیشتر و بدون هراس از ایجادآلودگی صورت گیرد، زیرا بیودیزل تجزیه می شود و به طبیعت برمی گردد. بیودیزل درقیاس با گازوییل حاصل از نفت خام، دوستدار طبیعت است و آلودگی کمتری ایجاد می کند. استفاده از این سوخت را هم می توان در بخش ها و جایگاه های خاصی شروع کرد. برایمثال در اتوبوس های شرکت های واحد یا در یک شهر، سپس آن را به سایر نقاط هم گسترشداد و عمومی تر کرد. -استفاده از بیودیزل چه تاثیری بر قطعات و عمر خودرو می گذارد؟سوخت بیودیزل خاصیت روان کنندگی زیادی، تقریبا دو برابر سوخت های معمولی، دارد کهدلیل آن ویسکوزیته بالای این سوخت است؛ بنا براین می تواند سبب افزایش عمر خودروشود. صرفه جویی در مصرف سوخت را نیز به همراه دارد. حتی با اضافه کردن حدود۲ درصدبیودیزل به نفت سفید می توان خاصیت روان کنندگی آن را افزایش داد. -آیا نکته دیگردر مورد این سوخت هست که بخواهید توضیح دهید؟ در یک جمع بندی می توان گفت کهاستفاده از بیودیزل سبب وابسته نشدن به سوخت دیزل حاصل از نفت خام می شود. منابعهیدروکربوری، پایان پذیر هستند که تشکیل آنها میلیون ها سال زمان برده است و ما بامصرف آنها در واقع سرمایه هایی را از میان می بریم که تجدیدپذیر نیستند. حتیاستفاده از مخلوط این سوخت با گازوییل نیز می تواند به کاهش ۲۰ درصدی مصرف گازوییلمنجر شود. استفاده از بیودیزل، کاهش چشمگیر در میزان آلاینده ها را در پی دارد و بهدلیل تجزیه پذیر بودن به راحتی در طبیعت جذب می شود و سمیت بسیار پایین این سوخت،کار کردن و حمل و نقل آن را آسان تر می کند. توجه به آنچه صنعت سبز یا شیمی سبزخوانده می شود و به کاهش آلودگی و صدمه به طبیعت کمک می کند، امروزه در بسیاری ازکشورهای جهان مورد توجه است و ما نیز نباید در این زمینه عقب باشیم؛ چنان که امروزهبا افزایش بهای بنزین و دیگر فرآورده های نفتی، مصرف سوخت هایی که از منابع گیاهیبه دست می آید نیز، بسیار مورد توجه است

بیودیزل چیست؟

بیودیزل ترکیبی از روغن سویا، چربی حیوانی و روغن های نباتی استو می تواند هر نوع خودرویی را که با موتور دیزل کار می کند، به حرکت درآورد.حتی یککامیون زباله که می تواند ۱۲ تن بار حمل کند، با استفاده از بیودیزل و بدون از دستدادن نیرو، حرکت می کند. چندتن از آتش نشانان شهر نیز مزایای استفاده از بیودیزلرابه عنوان یک منبع انرژی جایگزین توضیح دادند. راگنر، از ماموران آتش نشانی شهر فلگاستف ، گفت: یکی از دلایل استفاده از این نوع سوخت در خودروها ، کاهش انتشار گازآلوده کننده از داخل موتور خودرو است. این در حالی است که قیمت یک گالن بیودیزلبرای مصرف شخصی می تواند نسبتا" گران باشد. اگر بیودیزل از یک تهیه کننده این سوختخریداری شود، قیمت آن در هر گالن بیش از دو دلار است. زمانی که رادلف دیزل در سال۱۸۹۴موتور دیزل را اختراع کرد از روغن بادام زمینی برای راه انداختن این موتوراستفاده کرد. اما دیری نپائید که سوخت فسیلی جایگزین آن شد. امروزه نیز بیودیزل بهعنوان یک سوخت جایگزین مورد استفاده قرار گرفته است. طبق اطلاعاتی که در نمایشگاهیادشده ارائه شد، بیودیزل تنها منبع سوخت است که مطابق با آزمایش استانداردهای خروجگاز "آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا" به عنوان سوخت جایگزین گازوئیل تائید شدهاست. در این آزمایش هرگونه ترکیب شیمیایی داخل سوخت و همچنین اثرات آن بر سلامتیانسان شامل حساسیت پوست و چشم بررسی می شود. اگر بیودیزل به عنوان یک سوخت جایگزینگازوئیل مورد استفاده قرار گیرد، میزان ابتلا به سرطان را تا ۹۰ درصد کاهش می دهد. سوخت گازوئیل مواد و گازهای سمی مانند آرسنیک، بنزن و فرمالادید منتشر می کند. درحالیکه اثرات گازهای سمی بیودیزل به مراتب پائین تر از گازهای حاصل از سوختگازوئیل است.

همانگونه که گفته شد بیودیزل (منو اکلیل استر) یک سوخت گازوئیلیپاک است که از منابع طبیعی و قابل تجدید مانند روغن‌های گیاهی ساخته می‌شود. بیودیزل درست مانند گازوئیل نفت در موتورهای احتراقی کار می‌کند و برای این کاراصولاً هیچگونه تغییر موتوری لازم نیست. بیودیزل، ظرفیت و دامنه کار گازوئیل را حفظمی‌کند.

استفاده از بیودیزل در یک موتور گازوئیلی معمولی منجر به کاهشاساسی هیدروکربن‌های نسوخته، منواکسید کربن و ذرات معلق می‌شود. خروج اکسیدهاینیتروژن بسته به سیکل کاری و روش‌های آزمایشی، کمی کاهش و یا افزایش می‌یابد. بابکاربردن این سوخت، از سهم کربن موجود در ذرات معلق کاسته می‌شود (چون اکسیژن موجوددر بیودیزل احتراق کامل به CO2را ممکن می‌سازد(.

بخش سولفات از بین می‌رود (زیرا در این سوخت اصلاً سولفور وجودندارد) اما قسمتی محلول یا هیدروکربن به همان صورت باقی می‌ماند یا افزایش پیدامی‌کند، بنابراین بیودیزل باتکنولوژی جدیدی مانند کاتالیست‌ها (که از ذرات محلولگازوئیل می‌کاهند نه کربن جامد وEGR با کربن کمتر عمر موتور بیشتر می‌شود) بسیارخوب کار می‌کند.ویژگی‌های شیمیایی: ویژگیهای فیزیکی بیودیزل بسیار شبیه گازوئیلمعمولی است. با این حال،ویژگیهای خروجیهای اگزوز بیودیزل بهتر از گازوئیل معمولیاست

ویژگیهای فیزیکی بیودیزل

وزن مخصوص 0/88

ویسکوزیته ۲۰ درجه سلسیوس (سانتی استوک) 7/5

عدد ستان(اندیس ستان) ۴۹

نقطه اتصال فیلتر سرد(درجه سلسیوس) ۱۲-

ارزش حرارتی خالص (کیلوژول در لیتر) ۳۳۳۰۰

بیودیزل چگونه ساخته می‌شود؟

بیودیزل را میتوان از روغنهای گیاهی تازه و یا مستعمل و چربیحیوانات تولید کرد. این گازوئیل از منابع داخلی قابل تجدید بوجود می‌آید. این سوخت،قابل تجزیه بیولوژیکی است و هنگامیکه بعنوان یک جزء ترکیبی مورد استفاده قرارمی‌گیرد، نیازمند حداقل تغییرات در موتور است و نسبت به گازوئیلی که جایگزینشمی‌شود، سوختی پاک است.روغن‌های گیاهی می‌توانند برای تولید ترکیبات شیمیائی- کهاستر خوانده می‌شوند- ، با یک الکل (معمولاً متانول) ترکیب شوند. زمانیکه ایناسترها به منظور سوخت مورد استفاده قرار میگیرند،بیودیزل خوانده ‌شوند. گلیسیرول)که در داروسازی و تولید لوازم آرایش نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد) به عنوان یکمحصول فرعی تولید می‌شود اخیراً بیودیزل طی فرایندی با نام Transesterification تولید می ‌شود.

در این فرآیند ابتدا روغن گیاهی( یا چربی حیوانی) از فیلتر عبورداده می‌شود، سپس برای از بین بردن اسیدهای چرب آزاد،با قلیا فرآیند می‌گردد؛ بعدبا یک الکل (معمولاً متانول) و یک کاتالیزور (معمولاً هیدروکسید سدیم یا پتاسیم( ترکیب می‌شود. تری گلیسریدهای روغن برای تشکیل استرها و گلیسرول واکنش شیمیاییانجام می‌دهند و بعداً‌ از یکدیگر جدا شده و مورد تصفیه قرار می‌گیرند. بیشترتمایلاتی که امروز برای تولید بیودیزل وجود دارد ناشی از ظرفیت بسیار بالای تولیدسویا،تولیدات مازاد و کاهش قیمت‌ها است. متیل سویات، یا سوی دیزل که از واکنشمتانول با روغن سویا حاصل می‌شود، اصلی‌ترین شکل بیودیزل در آمریکاست.

چربیهای بلااستفاده حیوانی و روغن سوخته ( که بعنوان ” شبهگریس“ شناخته می‌شوند) نیز منابع و ذخایر خوبی هستند. این منابع از روغن سویاارزان‌ترند و به عنوان راهی برای کاهش هزینه‌های تامین مواد اولیه در نظر گرفتهمی‌شوند. بادام زمینی، پنبه دانه، گل آفتاب گردان و کنولا (گونه‌ای از دانه شلغمروغنی) نیز از منابع روغنی دیگرند. استرهایی که از هر یک از این منابع ساختهشده‌اند گرچه شاید در میزان انرژی عدد ستان (مشابه اکتان بنزین) یا دیگر مشابهاتفیزیکی کمی متفاوت باشند اما می‌توانند با موفقیت در موتورهای گازوئیلی مورداستفاده قرار گیرند.

به عبارت دیگربیودیزل بواسطه یک واکنش شیمیایی تولید می شود کهترنس استریفیکاسیون یا تغییر استری نام دارد. این واکنش اسید چرب های زنجیر بلند راتغییر داده و به استرهای منوآلکیل تبدیل می کند. معمولاً در علم شیمی، بیودیزل رامتیل استرهای اسید چرب تعریف می کنند. روغن های گیاهی را می توان توسط حرارت ومتانل آب گرفته و همچنین یک اسید یا یک معرف دیگر به عنوان کاتالیزور، ترنس استریکرد.قابل ذکر است که کاتالیزور جهت افزایش سرعت واکنش و بهبود محصول تولیدی بکار میرود. در واکنش ترنس استریفیکاسیونی کاربرد متانل بدین دلیل است که تعادل واکنش رابه سمت راست سوق داده و متیل استر بیشتری تولید گردد که محصول مورد نظر می باشد. چندین متغییر می توانند در این واکنش اعمال گردند که شامل نوع کاتالیزور(آلکالین- اسید یا آنزیم)، نسبت مولی روغن گیاهی/الکل، دما، میزان خلوص واکنش(بخصوص مقدار آبدر واکنش)، مقدار اسید چربهای آزاد، و... که همگی در میزان ماده تولیدی و موازنهواکنش موثرند. روش تولید بیودیزل بدون کمک کاتالیزورها، توسط متانلانفجاری(supercritical methanol)، توسعه زیادی داشته است زیرا واکنش ساده وپرمحصولی می باشد، به دلیل اینکه همزمان با ترنس استریفیکاسیون تری گلسیریدها، متیلاستریفیکاسیون اسیدهای چرب نیز روی می دهد. در روش کاتالیزوری ترنس استریفیکاسیونانفجاری، محصول تولیدی می تواند تا ۶۰-۹۰% در دقیقه افزایش یابد.

بازار بیودیزل

بیودیزل سوختی تقریباً ناشناخته است و برای رسیدن به استفادهتجاری گسترده، باید از موانع گوناگونی بگذرد. این سوخت می‌بایست قبل از هرگونه ورودبه بازار، بر موانع نظارتی فائق آید و قیمت آن نیز رقابتی تر شود.به نقل از سازمانسوخت‌های طبیعی آمریکا، با انگیزه بالای دولت، تولید بیودیزل از دانه‌های روغنیمی‌تواند به حدود ۲ میلیارد بشکه در سال برسد که این رقم حدود ۸ درصد مصرف بزرگراهیگازوئیل در اوایل این قرن است. بیودیزل با بازار کنونی‌اش احتمالاً‌ به عنوان سوختمورد استفاده در ناوگان اتوبوس و کامیون‌های سنگین لحاظ می‌شود ( که در ابتدا بهصورت ترکیب با گازوئیل فسیلی با استاندارد ۲۰ درصد است.) اخیراً، هر گالن متیلسویات بیش از ۲ دلار قیمت دارد و قیمت آن با گازوئیل که ۶۵ تا ۷۰ سنت درگالن استرقابت می‌کند. هزینه‌های تامین مواد اولیه علت ۹۰ درصد از هزینه‌های مستقیم تولیدندکه هزینه سرمایه و برگشت سرمایه را نیز شامل می‌شوند به عنوان مثال، برای تولید یکگالن بیودیزل به ۷،۳ پوند روغن سویا نیاز داریم که قیمت آن حدود ۲۰ سنت برای هرپوند است.بنابراین فقط هزینه‌های تامین مواد برای تولید هر گالن متیل سویات، حداقل۱،۵۰دلار است که این رقم بدون احتساب هزینه‌های بازاریابی است.

تلاش می‌شود که با توسعه گیاه‌های پیوندی سویا که دارای روغنبیشتری هستند، بتوان این هزینه‌ها را کاهش داد. برای مثال، دانه‌های سویا، حدودا ۲۰درصد روغن دارند در حالیکه دیگر دانه‌های روغنی دارای بیش از ۵۰ درصد روغن‌اند. ذخیره روغن دانه‌های شلغم روغنی اروپا که مورد استفاده قرار می‌گیرند حدوداً ۴۰درصد است.

هم اکنون مالزی و برزیل بهترین گزینه برای تهیه و مصرف بیودیزلهستند. مالزی مستعد رشد بازار روغن نخل و برزیل مستعد برای روغن سویا است.

سوختهای بیودیزل، نتایج نامطلوبی هم در پی دارند. مثلا نابودشدن جنگل ها و مزارع، فرسایش خاک و البته تمام سیستم های کشت تک محصولی مشکلاتی بههمراه دارند. کشت وسیع دانه هایی که سوخت بیودیزلی از آنها به دست می آید تبعاتیفرا تر از تاثیراتی که اکنون می شناسیم در پی دارد، از جمله از بین رفتن مزارع ( درمالزی و برزیل)، فرسایش خاک و صدمات ناشی از کشت پیاپی یک نوع بذر. با وجود این، درپایان این بحث، به این مسئله می پردازیم که در آینده تهیه سوختهای بیودیزیل، تاحدودی به بیابان زدایی نیز منجر خواهد شد .

تمام دانه های روغنی که بیش از ۱,۱۰۰ گونه اند در تولید سوختهایبیودیزل به کار برده می شوند. از جمله می توان سویا، آفتاب گردان، کانولا، خردل)کارشناسان آمریکا بر کشت خردل تاکید دارند) نخل، نارگیل، کافشه، شاهدانه، کاکتوسجاتروفا. چربی های حیوانی و روغن خوراکی استفاده شده رستوران ها نیز برای این کارمناسب است.

بهترین مواد اولیه تهیه سوخت، بسته به موقعیت جغرافیایی تغییرمی کند. در آمریکا بهترین مواد، کانولا و خردل ( یا دانه های مشابه) و در مالزی وآسیا، نخل و نارگیل است. در آفریقا و هندوستان، گیاهانی، نظیر بوته های جاتروفا، بهکار می آید که با استفاده از تکنیک های پیشرفته قابل تبدیل به سوخت باشد .

در سراسر جهان، اراضی کافی وجود دارد تا در سطح آنها دانه هایروغنی کافی برای تامین سوخت مورد نیاز ماشین آلات و وسایط نقلیه کشت شود . با تکنیکهای کشاورزی فعلی این قضیه صدق نخواهد کرد . اما آمریکایی ها معتقدند با روش آیشزمین، اختصاص و انحصار برخی زمین ها به کشت دانه های مورد نیاز و تغییر نوع بذربرخی مزرعه های کشت دانه های صادراتی، می توانیم حدود ۲۵ درصد از ۸۰ میلیارد گالنسوخت مورد نیاز کنونی را تامین کنیم. آمریکا شرایط مناسبی دارد. سایر کشورهاتوانایی تولید ۵ تا ۱۵ درصد دارند. اینک، از هر هکتار زمین، سالانه ۵۰ گالن سویا و۲۰۰گالن انواع خردل برداشت می شود. البته این میزان سوخت کمی است اما تراز انرژیاین مقدار سوخت از نفت خام بالاتر است. از هر هکتار زمین، ۱۰۰۰ گالن سوخت بیودیزلبه دست می آید. آمریکا تکنیکی در دست دارد که می تواند تمام ۵ –۴ کادریلیون BTU سوخت مورد نیاز را از ۱۰ درصد بیابان های سونوران استخراج کند. نواحی بیابانیخاورمیانه، چین، آفریقا و استرالیا نیز استعداد پذیرش تکنیک مشابه را دارند.

سوالی که مطرح است این است که صرفه اقتصادی این سوختها درمقایسه با سوخت نفتی چگونه است؟

با توجه به بازار کنونی می بایست ۳۰ تا ۵۰ درصد بهای خرده فروشیسوخت باشد اما این رقم موجهی نیست. تنها راه برای صرفه اقتصادی سوختهای بیودیزل ایناست که مانند سوخت نفتی از آن حمایت شود و سوبسید به آن تعلق بگیرد. در این صورت،بهای سوختهایی بیودیزل به نصف قیمت سوخت نفتی تقلیل می یابد.

بهای فعلی سوختهای بیودیزل بسیار نازل و حدود نیم میلیارد دلاراست. اما پیش بینی می شود طی سه تا پنج سال آینده نرخ سوخت به طور تصاعدی افزایشیابد. اینک هر درصد ازاین سوختها مشمول یک پنی تخفیف مالیاتی می شود. یعنی وجود یکدرصد سوخت با منشاء زیستی و ۹۹ درصد دیزل در هر گالن، باعث پایین آمدن یک پنی ازقیمت آن می شود. این رقم بی تاثیر نیست ولی در ازای مساعدت های دولتی، سوبسید وامتیازات قانونی که صنعت سوخت نفتی دریافت می کند رقم ناچیزی است

نظر منتقدان در مورد سوخت های زیستی

سوختهای زیستی نسبت به سوختهای فسیلی حداقل میزان انتشار گازهایگلخانه ای را تولید می کنند، به همین منظور در سالهای اخیر بسیاری از دانشمنداندنیا تحقیقاتی را برای روشهای موثر تولید این منابع جدید انرژی آغاز کرده اند.

این درحالی است که محققان موسسه تحقیقاتی Smithsonian Tropical که نتایج تحقیقات خود را در مجله "ساینس" منتشر کرده اند، نشان دادند که سوختهایزیستی می توانند در کنار تمام مزایایی که دارند از برخی جهات مضرتر از سوختهایفسیلی باشند.

این موسسه تحقیقاتی که مقر آن در پاناما است و تحقیقات خود رابا حمایت مالی دولت سوئیس انجام داده است در این بررسی جدید با مطالعه تاثیرات ۲۶سوخت زیستی روی کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و محیط زیست جهانی کشف کرد که محصولاتمختلف تاثیرات گوناگونی روی این شاخصها برجای می گذارند.

به طوری که برای مثال سوختهای زیستی مشتق شده از ذرت آمریکایی،سویای برزیلی و روغن خرمای مالزیایی می توانند حتی از سوختهای فسیلی نیز تاثیراتمخرب تری روی افزایش گازهای گلخانه ای و محیط زیست جهانی داشته باشند.

این درحالی است ک سوختهایی که از محصولات پس مانده مثل روغنآشپزخانه تجدیدپذیر زیستی و یا اتانول گرفته شده از علف و یا تراشه های چوب تولیدمی شوند، بهترین تاثیر را روی محیط زیست دارند.

حدود ‪۳۰۰کارشناس از قاره آفریقا و مناطقی دورتر از آمریکایلاتین و اروپا اوایل ماه جاری در پایتخت کشور “بورکینافاسو” در غرب آفریقا جمع شدندتا درباره نکات مثبت و منفی نسل سوخت زیستی در قاره آفریقا بحث و تبادل نظر کنند.

پل گینیز” مدیر “موسسه بین‌المللی مهندسی آب و محیط زیستمستقر در اواگادوگو گفت، امروزه استفاده از سوخت‌های زیستی به عنوان یک راه‌حل عملیبرای مقابله با مشکل گرانی روزافزون بهای نفت مطرح می‌شود.

به گفته او نسل سوخت‌های زیستی می‌تواند راه حل‌هایی را برایکاستن هزینه‌های حمل‌ونقل و کاهش ‪ ۳۰تا ‪ ۴۰درصدی مخارج انرژی در مناطق روستاییارائه دهد.

وی تاکید کرد، نباید مزارع سوخت زیستی را رقیب کشتزارهایی برایتولید غذا و سایر انواع کشاورزی دانست.

اما “موسی حسن” مدیر “موسسه ملی تحقیقات کشاورزی” در نیجر،تاکید کرد آفریقا باید نسبت به توجه ناگهانی به سوخت‌های زیستی هشیار باشد.

وی گفت، آفریقا محل مطلوبی برای تولید سوخت‌های زیستی است. اماتولید این محصولات چه سودی برای این قاره دارد؟ آیا می‌توان بدون به مخاطره انداختنتولید غذا، این محصولات را تولید کرد؟

موریتسیو کوچی” از یک سازمان غیردولتی ایتالیایی که در زمینهانرژی‌های قابل تجدید فعالیت می‌کند نیز مصرانه از مقامات آفریقایی خواست که در اینخصوص محتاط باشند.

وی از اینکه کشورهای آفریقایی خطرات زیست محیطی مرتبط با تولیدسوخت‌های زیستی و تهدیدات آنرا نسبت به امنیت غذا درک کرده‌اند، ابراز خوشحالی کرد.

دانیل بالرینی” از یک موسسه فرانسوی تحقیقات توسعه انرژی زیستیگفت، پیشنهاد کرد که سوخت‌های زیستی برای برخی مصارف محدود در نظر گرفته شوند.

وی گفت، از سوخت‌های زیستی نباید برای حمل و نقل خودروهااستفاده کرد برای مثال می‌توان از این سوخت‌ها در موتور تراکتورها استفاده کرد.

بالرینی گفت تا زمانی که مشکل امنیت غذا وجود دارد، وی موافقاستفاده از سوخت‌های زیستی در خودروها نیست.

برخی از دیگر کارشناسان بر این عقیده‌اند که تقاضای روزافزونسوخت‌های زیستی که با گرانی سوخت‌های فسیلی ارتباط دارد، بر زندگی میلیون‌ها نفربویژه در قاره آفریقا، اثر جدی برجا می‌گذارد. قاره‌ای که بهای غذا در آنجا بیش ازقدرت خرید بسیاری از مردم آن است.

تقریبا در تمامی کشورهای افریقایی، قیمت مواد غذایی رو بهافزایش است و تاکنون در غرب آفریقا که بیشترین شمار از فقیرترین کشورهای جهان درآنجا قرار دارند، در این خصوص، اعتراضات خشونت‌آمیزی بسیاری برپا شده است.

جان زیگلر” کارشناس مستقل سازمان ملل در زمینه حق مردم برایغذا که از زمان ایجاد این سمت در سال ‪ ،۲۰۰۰در این پست قرار داشته است، به منظورمتوقف کردن آنچه آن را “فاجعه‌ای در حال رشد” برای مردم فقیر توصیف کرد، خواستارتعلیق پنج ساله تولید سوخت‌های زیستی شد.

وی گفت، تحقیقات علمی بسیار سریع در حال پیشرفت هستند و در عرضپنج سال امکان تولید سوخت زیستی و سوخت دیزل زیستی از زباله‌های کشاورزی به جایاستفاده از گندم، ذرت، نیشکر و سایر محصولات غذایی میسر خواهد شد.

معمولا اینگونه تلقی می‌شود که استفاده از سوخت‌های زیستی بهجای بنزین در خودروها موجب کاهش انتشار دی اکسید کربن در هوا می‌شود با این وجودبرخی دانشمندان می‌گویند که گازهای گلخانه‌ای که در جریان تولید سوخت‌های زیستیمنتشر می‌شوند، این فواید را خنثی می‌کند.

استفاده از محصولات غذایی برای تولید سوخت‌های زیستی به ویژه دربرزیل و آمریکا ادامه داشته است.

مارس گذشته “جرج دبلیو بوش” رییس جمهوری آمریکا و “لوییزاینیاتسیو لولا داسیلوا” رییس جمهوری برزیل با امضای توافق نامه‌ای کشورهای خود رابه افزایش تولید اتانول متعهد کردند.

این رییس جمهوری‌ها اعلام کردند که استفاده روز افزون ازسوخت‌های جایگزین، می‌تواند به اشتغال بیشتر، محیط زیست پاکیزه‌تر و کاهش وابستگیبه تغییرات ناگهانی بازار نفت منجر شود.

زیگلر این انگیزه‌ها را مشروع و قانونی خواند اما گفت تبدیلصدها و صدها هزار تن ذرت، گندم، لوبیا و یا روغن نخل به سوخت کشاورزی قطعا برایمردم گرسنه مصیبت بار است.

وی گفت، بهای جهانی گندم در عرض یکسال دو برابر و قیمت ذرت چهاربرابر شده است که این باعث می‌شود کشورهای فقیر به ویژه در آفریقا نتوانند بهایفزاینده مواد غذای وارداتی را که برای تغذیه مردمشان نیاز دارند، بپردازند.

وی افزود، همچنین مردم فقیر در این کشورها نمی‌توانند قیمت‌هایسر به فلک کشیده غذاهایی را که وارد کشورشان می‌شود، بپردازند.

زیگلر در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت، بنابراین تخصیص زمین‌هایکشاورزی به تولید سوخت‌های زیستی جنایت علیه بشریت است.

وی گفت، برای مثال برای تولید حدود ‪ ۵۰لیتر اتانول به حدود۲۳۰کیلوگرم ذرت نیاز دارد که این مقدار، برابر مقدار غذای یک کودک زامبیایی یامکزیکی در یک سال است.

زیگلر پروفسور جامعه شناسی در “دانشگاه ژنو” و “دانشگاه سوربندر پاریس، روز پنجشنبه گزارشی به کمیته حقوق بشر “مجمع عمومی سازمان ملل” ارائه دادو اعلام کرد که اعمال یک تعلیق پنج ساله در زمینه تولید سوخت‌های زیستی زمان کافیرا برای پیدایش فناوری‌های جدید به منظور استفاده از محصولات جانبی کشاورزی به جایخود غذا برای تولید سوخت‌های زیستی مهیا می‌کند.

وی گفت، محققان در حال بررسی پس مانده‌های محصولات مانند چوبذرت، سبوس برنج و پوست موز هستند.

این پروفسور جامعه شناسی گفت، به نظر می‌رسد کشت “جاتروفاکورکس(Jatropha Curcas) بوته‌ای که دانه‌های بزرگ روغنی تولید می‌کند راه حلخوبی ارائه دهد زیرا این بوته می‌تواند در زمین‌های بایر که معمولا برای محصولاتغذایی مناسب نیستند، رشد کند

همچنین ، “مارک جکوبسون” یک دانشمند هوا شناس در “دانشگاهاستنفورد” که سرپرستی یک تحقیق در زمینه اثرات سوختهای زیستی را بر عهده داشت گفت،مطالعات نشان می‌دهد اگر همه خودروهای سواری و کامیون‌ها اتانول‌سوز شوند، مرگ ومیرهای ناشی از هوا، برابر و یا بیشتر از زمانی خواهد بود که خودروها بنزینی‌باشند.

تولید سوخت های زیستی و امنیت غذایی

همانگونه که گفته شد آمریکا بیشترین سطح زیرکشت خود را صرفتولید ذرت کرده است و طبق آمار فائو این کشور چیزی حدود ۴۲% از تولید جهانی ذرت رابه خود اختصاص داده است سود حاصل از تولید اتانول از این گیاه موجب شده است که رونداستفاده از ذرت برای تولید بیوسوخت هر ساله افزایش داشته باشد. این امر در موردسایر گیاهان زراعی نیز صدق می کند. استفاده روزافزون از این محصولات برای تولیدسوخت و کمبود آن در بازارهای بین المللی موجب افزایش شدید قیمت مواد غذایی شده واین امر خطرات شدیدی برای امنیت غذایی در کشورهای توسعه نیافته و فقیر ایجاد میکند، در انتهای سال ۲۰۰۷ فائو با ارائه گزارشی این خطر را به جامعه جهانی گوشزدنمود ودر مورد آن هشداری جدی به کشورهای تولید کننده سوخت های زیستی داد. به عنوانمثال می توان قیمت ذرت را در مکزیک و نیجریه اشاره کرد. قیمت این محصولات در فاصلهسالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ میلادی به ترتیب ۴۰۰ و ۷۰۰ درصد در کشورهای یاد شده افزایشیافت که این رقم خسارات جبران ناپذیری به اقتصاد و امنیت غذایی آن کشور وارد خواهدنمود.

منبع : سایت آفتاب