کشاورزان چینی از زمان های بسیار دور رابطه بین خواص مختلف خاک و

میزان محصول و کیفیت برنج را به خوبی می شناخته‌اند. ولی تاکنون، تعداد

اندکی تحقیقات علمی در این مورد وجود دارد. این مقاله رابطه‌ی بین مواد

غذایی خاک‌های مختلف و کیفیت برنج را در 9 شاخص کیفی استان هونان

چین مورد آزمایش قرار داده است.

شش نوع خاک زراعی شالیزاری متفاوتی جمع آوری و در آزمایش‌های گلدانی

طوری مورد استفاده قرارگرفتند که از نظر عوامل خارجی (محیطی) و

مراقبت‌های زراعی یکسان بوده و به این ترتیب اثر عناصر غذایی در کیفیت

برنج را بررسی کردند.


 


نتایجنشان می دهد که ماده آلی خاک نیز مانند محتویات ازت ، گوگرد، کلسیم ،منیزیم ، منگنز ، مس ، مولیبدن و کلر با کیفیت برنج ارتباط دارد. به هر حالکیفیت برنج با هر دو عامل محیط و زادشناسی (genetic) تعیین می‌شود. بنابراین، هر رقمی از برنج نسبت به شرایط محیطی مختلف می تواند پاسخ هایمتفاوتی داشته باشند و با در نظر گرفتن چنین حقایقی بایستی نتیجه گیریشوند.
شش نوع خاک مورد مطالعه عبارت بودند از: (1) خاک زرد متمایلبه قرمز (2) خاک زرد، (3) خاک آهکی ارغوانی، (4) خاک رسی ارغوانی،(5) خاکزرد خاکستری و (6) خاک زرد. این نمونه‌ها از لایه‌های خاک شخم خورده مزارعشالیزاری مختلف جمع آوری شدند.
بوته‌های برنج درگلدان‌های محتوی 30 کیلوگرم خاک خشک شده نشاء شد. و گلدان‌ها برای هر نوعخاک در شش تکرار به طور تصادفی در مزرعه قرار داده شدند. این آزمایش در سهدوره‌ی کشت متوالی انجام شد. برنج‌های مورد آزمایش عبارت بودند از زودرس 40-61-82 و ارقام دیررس xiang yu 102
و .002-8x-88
کودهاییکه در این آزمایش‌ها به کار رفتند عبارت بودند از اوره، سوپر فسفات و کلروپتاسیم. برای برنج زودرس 100 گرم ازت، 4/0 گرم p2o5 و 7/0 گرم k2o درهرگلدان. برای ارقام برنج دیررس 32/1 گرم ازت، 4/0 گرم p2o5 و 94/0 گرم k2o در هر گلدان مورد استفاده قرار گرفت. تمام کودهای فسفر و پتاسیم و 60 درصدازت هنگام نشاء کاری و 40 درصد بقیه ازت در مرحله آغاز پنجه‌زنی به خاکافزوده شدند. همه‌ی تیمارها از نظر اثرات مراقبت‌های زراعی مورد کنترل دقیققرار گرفتند
.
60
درصد ازت هنگام نشاء کاری و 40 درصد بقیه ازتدر مرحله آغاز پنجه‌زنی به خاک افزوده شدند. همه‌ی تیمارها از نظر اثراتمراقبت‌های زراعی مورد کنترل دقیق قرار گرفتند.

دانه‌های برنج پس ازبرداشت در آفتاب کاملاً خشک شده و مدت 3 ماه در شرایط انباری نگهداریگردیدند. چگونگی اثر هر یک از خاک‌ها مطابق 9 شاخص کیفی برنج ارزیابی شدندکه عبارت بودند از: بازده برنج قهوه‌ای، سفید، سالم(دانه‌های کامل(،دانه‌های کچی (دانه‌های سفید غیر یکنواخت)، دانه‌های کاملاً گچی، درجهحرارت ولاتینی، پیوستگی ول و آمیلوز و محتویات پروتئین، شاخص‌های کیفی فوقاز استاندارد‌های محلی استان هونان است.
ماده آلی خاک به روشاکسیداسیون با بیکرومات پتاسیم، ph با الکترود شیشه‌ای تعیین شد. نیتروژنکل با استفاده از روش کجلدال استاندارد اندازه گیری شد. فسفر کل پس از ذوبقلیایی با naoh
به روش رنگ سنجی مولیبدات آمونیم آبی و مقدارپتاسیم کل با نورسنجی شعله‌ای مورد سنجش قرار گرفتند. نیتروژن قابل استفادهبه روش اولسن تعیین شد. پتاسیم قابل جذب نیزپس از استخراج با استات آمنیومنرمال خنثی با استفاده از روش نور سنجی شعله ای اندازه گیری شد. کلسیم‏،منیزیم و آهن پس از استخراج با محلول dtpa به وسیله طیف سنجی جذب اتمیاندازه گیری شد. مولیبدن قابل جذب با اکسالات آمونیوم در ph 3.3 استخراج وبا اوسیلوسکوپ پولارو گرافی تعیین گردید. کلر قابل استفاده با سولفاتپتاسیم 5 درصد استخراج و به روش تیتراسیون با نیترات نقره مورد سنجش قرارگرفت. گوگرد قابل جذب با ca(h2po4)2 محلول در اسید استیک دو نرمال تعیینگردید و بر (b) قابل جذب با آب جوش استخراج شده و سپس به روش آزومتین – اچاندازه گیری شد.

1
)کیفیت برنج و مقدار نیتروژن و ماده‌ی آلی خاک
نتایجنشان می دهد، در سطوح کودی یکسان، بین محتویات پروتئین برنج و مقدار طبیعیماده آلی و نیتروژن کل خاک همبستگی معنی داری وجود دارد. ضرایب همبسگی (r) عبارت بودند از: * 938/0 و 830/0 و، (05/0= p). در صورتی که سطح ماده آلی،نیتروژن کل، نیتروژن قابل جذب خاک ها با مقدار آمیلوز برنج دارای همبستگیمعنی دار منفی بود. نتایج نشان می دهند که رشد برنج در خاک های با ماده آلیو یا نیتروژن زیاد همیشه محتویات پروتئین را افزایش می دهد. به ویوه اینافزایش پروتئین در ارقام دیررس بیش‌تر می‌باشد. افزایش محتویات پروتئیناندازه گیری شده در هردانه برنج با کاهش مقدار آمیلوز همراه است.

2
)کیفیت برنج و مقدار گوگرد خاک
در صد برنج سالم از مهم ترین شاخصهای کیفی پس از تبدیل محسوب می‌گردد. پس از تبدیل شلتوک به برنج سفید، هرچهمقدار برنج سالم بیشتر باشد بازارپسندی بیش‌تری را حایز خواهد گردید. این نتایج برای برنج دیررس سطح معنی داری (05/0p= )و برای محتویاتپروتئین سطح معنی داری (1/0p= )همبستگی متفاوتی را نشان داد. گوگرد قابلجذب خاک با مقدار پروتئین دانه برنج همبسگی معنی دار مثبت ولی با برنجسالم معنی دار نبود. ملاحظه می‌شود، پروره‌های گوناگون برنج نسبت به گوگردقابل استفاده خاک پاسخ‌های متفاوتی دارند. اما به طور کلی، زراعت برنج درخاک‌های با گوگرد قابل جذب زیادتر محصول با کیفیت دانه‌ی نسبتاً بهتری راحاصل خواهد کرد.

3
)کیفیت برنج و مقدار کلسیم و منیزیم خاک
کلسیمو منیزیم قابل مبادله خاک نیز در کیفیت برنج تأثیر می‌گذارد. نتایج اینمطالعه نشان می‌دهد که کلسیم با مقدار پروتئین و پیوستگی ول دانه برنچهمبستگی معنی دار مثبتی دارد، در حالی که منیزیم با پروتئین دانه همبستگیمعنی دار منفی را نشان می‌داد. به نظر می‌رسد در خاک‌های معمولی هر چهکلسیم قابل جذب خاک بیشتر باشد، پیوستگی ول بیشتر خواهد بود و در نتیجهبرنج نرم‌ تر و خوش مزه‌تر می‌گردد. علاوه بر این به موجب افزایش پروتئینکیفیت غذایی آن نیز بهبود می یابد. از طرف دیگر، هر چه مقدار منیزیم قابلمبادله خاک بیشتر باشد، پروتئین آن کاهش می‌یابد. کلسیم و منیزیم از عناصرغذایی ضروری خاک برای رشد برنج هستند. در مورد تأثیر کلسیم در کیفیت برنجگزارش های فراوانی وجود دارد. بعضی کشاورزان به افزایش پروتئین برنج در اثرکمبود منیزیم یا پتاسیم پی برده‌اند. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند که منیزیم بابهتر کردن فتوسنتز برنج باعث افزایش ذخایر نشاسته‌ای دانه شده و در نتیجهمحتویات پروتئین کاهش می یابد.

4
)کیفیت برنج و منگنز
بین منگنزقابل جذب خاک و میزان گچی بودن دانه برنج همبستگی معنی داری وجود دارد. اصطلاح گچی هم برای شکم سفیدی و هم برای مغز سفیدی و هم پشت سفیدی دانه بهکار می رود. شاخص گچی میزان وسعت سفیدی گچی و غیر شفاف دانه را نشان میدهد. برای مثال هر چه سطح گچی دانه‌ها بیشتر باشد، کیفیت آن پایین تر خواهدبود. با افزایش مقدار منگنز قابل جذب خاک، درصد دانهگچی و سطح گچی دانه‌ها نیز افزایش می یابد. همبستگی برای هر دو معنی داراست، یعنی اگر منگنز قابل جذب در خاک زیاد شود، کیفیت ظاهر پسندی برنجپایین خواهد آمد. پیش از این تحقیق، تأثیر منگنز در سطح گچی دانه ناشناختهبود. تشکیل ناقص کربوهیدرات‌ها به علت محدودیت سنتز و انتقال آن‌ها باعثایجاد گچی می‌شود. در این دانه‌ها اندوخته‌های نشاسته‌ای در تعدادی ازلایه‌های یاخته‌ای سطحی (دور از مرکز) فقیر بوده و با انعکاس نور به رنگسفید غیر شفاف دیده می شود. گچی شدن معمولاً در مرحله پر شدن دانه اتفاق میافتد. محتویات مواد تنظیم کننده رشد(هورمون) ایندول استات در مرحله بینگلدهی و پر شدن دانه از کربوهیدرات‌ها به حداکثر می رسد. افزایش این هورموندر انتقال محصولات همانند سازی (آسیمیلاسیون) به خوشه سودمند است. زیادیمقدار منگنز در حد سمی، بیدرنگ مقدار ایندول استات را در گیاه کاهش می دهد. احتمالاً منگنز در حد سمی باعث تخریب یا انهدام حفاظ ایندول استات میگردد. منگنز نیز انتقال محصولات همانند سازی به درون دانه (آندوسپرم) را میتواند کاهش داده و در نتیجه بر میزان گچی بیفزاید.

منبع : سایت ایران گل آرا