Viciasativa L. - Common Vetch

Family - Fabaceae

1.      اسپرس مخصوص مناطق گرم است و در زمینهای سبک و شرایط نامساعد عملکرد خوبی دارد.

2.      اسپرس دگرگشن بوده و عامل گرده افشانی زنبور عسل می باشد.

3.      این گیاه دارای ریشه های عمیق بوده و گیاهی چندساله است.

4.      گیاهی مقاوم به خشکی و گرما بوده و به سرما حساس است بخصوص در اوایل رشد.

5.      دارای مواد معدنی بخصوص کلسیم است.

6.      زمینهای سنگین، رسی و سرد مناسب برای کشت این گیاه نیست.

7.      اسپرس در مقابل چرای دام مقاوم تر است و مخصوص مناطق دیم می باشد.

8.      اسپرس گیاهی است با برگهای مرکب حدود 11 تا 29 برگچه که بصورت دو به دو و جفتی می باشند. یعنی چهار برگچه ای متقابل است.

9.  در ایران وجود آفات باعث کاهش سطح زیر کشت اسپرس شده است.

10. مقاومترین لگوم به خشکی است.

11. در مقابل اسپرس ماشک گل خوشه ای طالب آب و هوای سرد و معتدل است.


 دستورالعمل فنی کشت اسپرس

آماده سازی زمین زراعی

بستر کشت اسپرس باید دارای خاکی حاصلخیز، لومی ، عاری از علفهای هرز، با شیب مناسب و تهویه مطلوب باشد. بعد از انتخاب زمین، توجه به تاریخ مناسب کشت و انجام شخم به موقع، آزمایش خاک جهت تعیین مقادیر کود مورد نیاز ضروری است. از آنجا که اکثر خاکهای ایران آهکی   می باشند لذا برای زراعت اسپرس مناسب اند چرا که این نوع خاکها کلسیم و منیزیم مورد نیاز گیاه را تامین کرده و باعث حفظ تعادل PH مناسب (7 وبالاتر) در زراعت آن می گردند.

درکشتهای بهاره انجام یک شخم  پائیزه عمیق یا خیلی عمیق به عمق 30-25 سانتی متر بسته به ساختمان خاک ضروری است. در بهار، یکی دو هفته قبل ازکشت در صورت امکان 50-40 تن کود حیوانی در زمین پخش کرده و درجهت عمود بر شخم  دیسک، دندانه یا پنجه زده می شود.آخرین مرحله تسطیح زمین، دادن کودشیمیایی و بذر کاری است. در کشت پائیزه هم مراحل آماده سازی  بستر کشت به همین ترتیب می باشد.  بستر مناسب کشت باید دارای خاکی نرم و با خاکدانه باشد.

زمان کاشت

اسپرس به صورت بهاره و پاییزه قابل کشت است البته باید در نظر داشت که در پاییز قبل از فرا رسیدن سرمای زمستان و یخبندان، گیاه به مرحله  2- 4 برگی رسیده و در بهار نیز احتمال یخبندان زمین نباشد.

 

عمق کاشت
بهترین عمق کاشت بذر در8-5 سانتی متری است.

کوددهی

بعد از آماده سازی زمین ، قبل از کاشت  200 تا 250 کیلوگرم در هکتار فسفات آمونیوم، 150 کیلوگرم پتاس، 100- 50 کیلوگرم اوره به عنوان استارتر باید به خاک اضافه گردد و بعد  از هر چین  نیز حداقل 50 کیلوگرم اوره به خاک اضافه می شود.

جداول زیر راهنمای مناسبی برای کوددهی به خاک می باشند:

 

توصیه کودهای فسفره بر مبنای فسفر قابل جذب خاک

 

سوپر فسفات تریپل مورد نیاز

kg/ha

میزان فسفر قابل جذب خاک

mg/kg

200

کمتر از 5

150

10-5

100

15-10

50

20-15

-------

بیشتر از 20

 

 

توصیه کودهای پتاسه بر مبنای پتاس قابل جذب خاک

 

کلرور پتاسیم مورد نیاز

kg/ha

سولفات پتاسیم مورد نیاز

kg/ha

میزان پتاسیم قابل جذب خاک

mg/kg

150

200

کمتر از 100

100

150

150-101

100

100

250-151

50

50

300-251

--------

-------

بیشتر از 300

 

میزان بذر مصرفی

جهت ایجاد مزرعه ای یکدست و با دوام استفاده از بذور سالم، خالص و دارای قوه نامیه بالا (بیش از95%) ضروری می باشد.

میزان بذر مصرفی در یک هکتار حداکثر30 تا 50 کیلوگرم است. اگر با غلاف باشد این مقدار افزایش می یابد.

آبیاری

آبیاری اسپرس همانند یونجه است ولی چون  اسپرس به عنوان گیاه مقاوم در برابر خشکی معروف بوده و  نیاز آبی اسپرس کمتر از یونجه است. از این رو می توان آنرا در مناطقی که بارندگی سالیانه  آن بیش از 300 میلی متر باشد به صورت دیم کاشت.

 

کنترل علفهای هرز

در سال اول برای کنترل علف های هرز پهن برگ و نازک برگ یکساله بهتر است چین اول زودتر از موعد و هنگامی که علفهای هرز تولید بذر ننموده اند برداشت شود. برای کنترل علف های هرز چند ساله نیز       می توان ازکولتیواتر و یا سموم علفکش مناسب استفاده کرد.

 

آفات و بیماریها

آفاتی نظیر زنجرک سیب زمینی و شته نخود از آفات مکنده ای هستند که سبب سوختگی برگ و کاهش تولید شاخ و برگ اسپرس می شود؛ که در صورت مشاهده خسارت اقتصادی می توان از سموم حشره کش سیستمیک استفاده نمود.

از آفاتی که به بذر این گیاه در زمان گلدهی حمله می کند سرخرطومی بذر یونجه است که به اسپرس هم حمله می کند ولی در حال حاضر خسارت ان اقتصادی نمی باشد.

از بیماری های مهم اسپرس، سفیدک سطحی اسپرس است که در اواخر فصل زراعی به گیاه حمله کرده که در صورت نیاز از ترکیبات گوگردی استفاده می شود.

برداشت

برای دستیابی به حداکثر عملکرد کمی و کیفی رعایت زمان برداشت ضروری است. و این زمان با توجه به نوع استفاده فرق می کند. در برداشت علوفه سبز جهت دستیابی به حداکثر عملکرد کمی و کیفی علوفه سبز بهتر است گیاه در  مرحله 10 درصد گلدهی باشد. از آنجا که اسپرس در دام نفخ ایجاد نمی کند امکان استفاده گیاه در چراگاه و مراتع وجود داشته و برای اینکه به دوام و  قدرت رشد بعدی لطمه ای وارد نشود دام را در مرحله تولید جوانه گل و ارتفاع 20 سانتی متری باید در مزرعه رها  کرد.

 

تولید بذر
   گل های اسپرس از قسمت پایین به بالای گل آذین باز می شوند لذا همزمانی در رسیدگی بذور وجود نداشته و  از طرفی بذور اسپرس سریعا ریزش می کنند از این رو جهت دستیابی به بذری با کیفیت مطلوب، کنترل مزرعه پس از تشکیل غلاف ضروری است. زمان مناسب برداشت بذرهنگامی است که رطوبت توده بذر حدود 40 درصد باشد و این رطوبت مربوط به آن دسته از بذوری است که غلاف انها کاملا سبز است. جهت جلوگیری از کاهش قوه نامیه بذور بایستی رطوبت بذر را کاهش دهیم
.

فرستادهشده از طرف آقای فراهانی