ساوه یکی از مناطق بسیار قدیمی و باستانی ایران می باشد و مورخان ساوه را

گاهی جزء ری و گاهی جزء عراق عجم دانسته اند ، یافته های باستان شناسان

تمدن این منطقه را سده سوم قبل از میلاد مسیح نشان می دهد ، بررسیهای

کارشناسانه در قسمت جنوب شرقی ساوه و بخش نوبران نشان می دهد که این

منطقه در قدیم بسیار آباد و حاصلخیز بوده است .


در علت نام نهادن ساوه گفته های مختلف بیان شده است از آن جمله :

1ـ ساوه در لغت یعنی  ریزه و خرده طلا ؛ که شاید خاک ساوه از نظر حاصلخیزی مانند طلا دارای ارزش بوده است و بدین دلیل این نام را بر منطقه گذاشته اند .

2ـ ساوه به نقل از یک روایت محلی یعنی سه آو ( سه آب) است که البته متخصصان سه رودخانه را در منطقه می شناسند:

الف) رودخانه و فرقان در جنوب

ب) رودخانه مزلقان از بخش مرکزی

ج) رودخانه شور در بخش شمالی (زرند)

3ـ ساوه نام پهلوان تورانی بوده که در جنگ با رستم کشته شده و او را ساوه شاه نیز می گویند .

4ـ گویند ساوه نام چند نفر از پادشاهان پیشدادیان هم بوده است .

لذا با توجه به قدمت تاریخی و امتیاز فعلی این شهرستان آن را از چهار بعد می توان بررسی و برنامه ریزی نمود :

- بعد راه ( موقعیت جغرافیایی ) : که بعلت نزدیک بودن به مرکز سیاسی کشور و وجود آزاد راه ، اتصال دهنده راههای ارتباطی جنوب ، غرب و شمال کشور به یکدیگر است .

- بعد صنعتی : با داشتن بیش از150 کارخانه مهم متعدد و با تولیدات گوناگون و متنوع یک منطقه صنعتی مهم در ایران محسوب می‌شود و این را هم می توان به دلیل نزدیک بودن به بازار بزرگ مصرف ( تهران ) دانست .

- بعد کشاورزی : که با داشتن زمینهای حاصلخیز و محصول مخصوص آن ( انار- انجیر- طالبی ) و وجود سد الغدیر بر روی رودخانه قره چای می تواند یک قطب کشاورزی در آینده محسوب گردد .

- بعد فرهنگی و آموزشی : وجود دو دانشگاه پیام نور و آزاد اسلامی- دانشکده پرستاری واحد دانشگاه علوم پزشکی اراک و مرکز آموزش‌ کشاورزی ‌ساوه ‌زیرنظر دانشگاه‌ جامع علمی‌کاربردی ،که با گسترش ‌آنها در آینده‌چشم انداز دیگری ‌حاصل‌ می‌گردد .

 حدود شهرستان و مختصات جغرافیایی ساوه :

از شمال به کرج و قزوین ، از شرق به ری و قم ، از جنوب به قم و تفرش و از غرب به همدان محدود است . وسعت آن در حدود 8743 کیلومتر مربع ( تقریباً برابر کشور لبنان ) و ارتفاع آن از سطح دریا 995 متر در میدان مرکزی شهر می‌باشد . ساوه در ً30 ؛ َ21 ؛ ْ50  طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و َ1 و ْ35 عرض شمالی از خط استوا قرار گرفته است .

 تاریخچه تقسیمات ساوه :

در دوران مغول ایران شامل20 بخش بوده و ساوه جزء عراق عجم بوده است . و در دوران صفویه که ایران به بخشهای عمده تقسیم شد مرکز ایران همان عراق عجم بوده است . این تقسیمات باقی بود تا در سال 1316 شمسی‌ تمامی مملکت به 27 قسمت تقسیم شد و یکی از آنها (شماره 15) ساوه و زرند بوده ، اما در همان سال دولت وقت به علت مصالح سیاسی و نظامی و بموجب قانونی که از مجلس گذشت بنام قانون تقسیمات کشوری ، کشور را به 10 استان و 49 شهرستان تقسیم نمود . که  استان یکم آن رشت و شهرستانهای آن را زنجان  ساوه - قزوین اراک شهسوار و رشت تشکیل می داد در سال 1339 طبق قانون مجلس به جای شماره ، استانها به اسامی اصلی و تاریخی خود نامیده شدند و استان مرکزی شامل 14 شهرستان و 44 بخش که مرکز آن تهران بود گردید و ساوه نیز یکی از شهرستانهای آن استان شد و در نهایت ساوه نیز جزء این استان  .

 هواشناسی و اقلیم :

غرب شهرستان شامل بخش خرقان و نوبران کوهستانی ، مرتفع و نسبتاً برف گیر می باشد و از اقلیم نیمه خشک و سرد برخوردار است . شرق و بخش میانی شهرستان نسبتاً کم ارتفاع و اغلب اراضی آن را پوششهای نسبتاً کویری با آب و هوای خشک و بیابانی فرا گرفته است . متوسط بارندگی ماهانه در طی دوره  25 ساله حاکی از آن است که در مناطق کوهستانی شهرستان میزان بارندگی سالیانه بیش از   mm300  و در مناطق میانی و شرق شهرستان کمتر از  mm 200  می باشد ، حداکثر درجه حرارت در سال   cْ41  و حداقل آن cْ5/13- بوده است .

سردترین روزهای سال نیز از اواسط آذر ماه  تا اواسط دی ماه است .

رودخانه ها :

رودخانه های شهرستان اکثراً فصلی و کم آب می باشند ، مانند رودخانه شور در شمال زرند و رودخانه های واقع در بخش خرقان و نوبران ، اما رودخانه مهم این شهرستان بنام قره چای یا قره سو است که از شازند اراک سرچشمه‌ گرفته و پس از طی مسافتی از کوههای همدان ، تفرش و نوبران به جنوب غربی ساوه می رسد که سدی به نام شاه عباس بر روی آن زده شده بود که در سالهای گذشته تخریب و سد جدیدی بنام الغدیر با گنجایش 293 میلیون متر مکعب‌ با هدف‌ ذخیره سازی آب برای فصل گرم سال روی رودخانه احداث شده است . رودخانه مزلقان دیگر رودخانه پرآب ساوه است که در گذشته از آن برای شرب و مصرف‌ ساکنان شهر استفاده می شده است .

کوهها :

شهر ساوه از سه جهت به استثنای شرق آن توسط کوهها احاطه شده است . این رشته کوهها در شمال ساوه از طرف غرب به شرق امتداد دارند که هر چه به طرف غرب پیش می رویم ارتفاع آن افزایش می یابد تا اینکه به بلندترین کوه در بخش خرقان بنام اینچه قاره با 2995 متر ارتفاع می رسیم . در جنوب ساوه یک رشته کوه از شرق به غرب ادامه دارد و به کوههای تفرش مربوط می شود . در غرب این شهرستان از شمال به جنوب رشته کوه دیگری این دو را به هم وصل می کند که بلندترین کوه آن مِرق با 2486 متر ارتفاع می باشد .

شاخصه های جمعیتی :

شهرستان ساوه با داشتن وسعتی حدود 8743 کیلومتر مربع حدود 30 %  از مساحت استان را به خود اختصاص داده و پس از مرکز استان ،  بزرگترین شهر استان مرکزی به حساب می آید . براساس تقسیمات کشوری و جغرافیایی ، شهرستان ساوه دارای 7 نقطه شهری ، 4 بخش  ، 13 دهستان و حدود 409 آبادی دارای سکنه می باشد و جمعیت آن در حدود 300 هزار نفر است .

طبق  سرشماری سال  1375  شهرستان ساوه دارای 230000 نفر جمعیت بوده که تقریباً  18 % جمعیت استان را شامل می شده . تراکم نسبی شهرستان ساوه حدود26 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد که نسبت به استان مرکزی ( 42 نفر در هر کیلومتر مربع ) از تراکم پائین تری برخوردار است . ضریب شهرنشینی در سال 75 قریب به 6/6 % بوده که نسبت به سال 65 حدود 15 % رشد داشته است . نرخ رشد سالیانه جمعیت بین سالهای 65 تا 75  نشان دهنده مهاجر فرستی روستاها و مهاجر پذیری شهرها می باشد .

شهر ساوه در بخش صنعت و کشاورزی دارای رشد چشمگیری بوده و در بخش خدمات تقریباً حالت ثابتی‌را دارا بوده است . (در سال 65 نرخ سهم اشتغال در بخش صنعت حدود 28 % ، در سال 70 حدود30  % و در سال 75 حدود41 % بوده است در حالی که نرخ سهم اشتغال در بخش خدمات که در سال 65 حدود 30 % بوده در سال 75 به حدود 32 % رسیده است ) . صنعت و کشاورزی دو ویژگی شاخص شهرستان ساوه محسوب می شوند .