معرفی گیاهان دارویی:

بخش پنجم:

شامل گیاهان:

نعناع،سداب،درخت بید،آویشن،آقطی سیاه،توت سفید،مریم گلی کبیر،ریواس،زوفا،توت فرنگی،دارچین،همیشه بهار،زیره سبز،بومادران


نـعـنـاع
Peppermint

نعناع در درمان بسیاری از امراض معده موثر است و روند هضم خوب را سرعت می بخشد. بنا به خواص آرامبخشی و کرخ کردن اعضاء، این گیاه برای انواع سرددرها و ناراحتیهای پوست مفید است. این گیاه بسیاری از بیماریهای مربوط به سرماخوردگیها و عوارض آنفلونزا را درمان می کند.
معرفی گیاه
گیاه نعناع دارای ساقه های چهارگوش است و تا دو پا رشد می کند. این گیاه بین جولای و اوت شکوفه باز می کند و گلهای ریز ارغوانی به صورت مارپیچی و تیز از آن می رویند. برگهای ساده، دندانه دار و معطر این گیاه در جهت مخالف گلها می رویند. نعناع بومی اروپا و آسیاست و برخی از انواع آن بومی آفریقای جنوبی، آمریکای جنوبی و استرالیا هستند. این گیاه در آمریکای شمالی بومی شده است و در مناطقی نظیر اورگون، وانشگتن و ویسکونسین پرورش داده میشود.
ترکیبات گیاه
تهیه فرآورده های نعناع از برگها و سر گلدار گیاه آغاز میشود. این قسمتهای گیاه حاوی روغن فرار است که می توانید عنصر فعال اولیه نعناع به نام منتول را در آن بیابید.
اشکال موجود
از برگهای تازه نعناع می توان نعنای خشک تهیه کرد و این نوع فرآورده به صورت چای در سطح گسترده ای قابل دسترسی است.
تنتور: عطر نعناع نوعی محلول الکلی است که حاوی 10% روغن نعناع و 1% عصارة برگ آن است. برای تهیه تنتور در منزل، روغن نعناع را به نسبت یک به دو با الکل دانه خالص مخلوط کنید.
کپسولهای دارای پوشش روده ای که به منظور عبور کپسول از معده به روده ها به طرز خاصی تهیه شده است. (2% میلی لیتر روغن نعناع در هر کپسول).
انواع کرم و پماد (باید حاوی 1 تا 16 درصد منتول).
نحوه مصرف
نعناع در درمان تهوع، اسهال، سوءهاضمه، روماتیسم مفصلی و نفخ مؤثر است. این گیاه عضلات معده را تسکین می دهد و روند جریان صفرا را که بدن برای هضم چربی بدن نیاز دارد، بهبود می بخشد. در نتیجه غذا از طریق معده به سرعت عبور می کند که این امر به رفع بسیاری از ناراحتیهای هاضمه کمک می کند. نعناع همچنین عضلات را آرام می کند که این کار به بدن کمک می کند تا از گازهای هاضمه دردآور رهایی یابد. برای تهیه چای نعناع (جوشانیده نعناع) برای هر لیوان آب داغ حدود یک تا دو قاشق غذاخوری نعناع اضافه کنید. به منظور تسهیل هضم یا رفع ناراحتی معده،‌ روزانه 3 تا 4 لیوان چای نعناع میل کنید. برای درمان استفراغ 3 تا 6 گرم برگ نعناع یا 5 تا 15 قطره تنتور آنرا مصرف کنید
آنچه در پی می آید فهرست ناتمامی از سایر ناراحتیهایی است که با مصرف نعناع بهبود یافتنی هستند:
* گرفتگیهای قاعدگی: چون نعناع در آزاد و آرام کردن عضلات خیلی مؤثر است. لذا در درمان گرفتگیها نیز کارساز است.
* سندرم روده تحریک پذیر: تحقیقات نشان داده است که انواع کپسولهای پوشش دار نعناع از توانایی تسکین عضلات روده برخوردار هستند. مصرف اینگونه کپسولها سبب رهایی و بهبود درد این نوع سندرم روحی می گردد. برای اینکار روزانه سه بار یک تا دو عدد کپسول پوشش دار بین غذا مصرف کنید.
* سنگهای صفراک روغن نعناع به بدن کمک می کند تا سنگهای صفرا را بشکند و در اصل گزینه اسانی را فراروی عمل جراحی قرار می دهد. برای این منظور روزانه سه بار یک تا دو عدد کپسول پوشش دار بین غذا مصرف کنید.
* ویروسها: روغن نعناع دارای خواص شد ویروسی قوی است که می تواند با ویروسهای عامل آنفلونزا، گوشک، عفونتهای مخمری، سینوزیت، گلودرد، التهاب ناشی از سرماخوردگیها و التهابهای آلت تناسلی ناشی از تب خال مبارزه و آنها را از پای درآورد.
* خارش و ناراحتیهای پوست: نعناع روی ناراحتیها و بیماریهای پوست ناشی از کهیر، پیچک سمی یا بلوط سمی اثرات تسکین بخش و خنک کننده دارد. برای اینکار از کرم یا پماد نعناع، البته نه بیش از روزانه سه یا چهار بار، استفاده کنید.
* سردردها و میگرنهای اضطرابی: تحقیقات نشان داده است که توانایی روغن نعناع در ازاد ساختن عضلات و تسکین درد، این گیاه را به صورت عامل به ویژه مؤثری در قبال غذاب سردرد تبدیل کرده است. چندین مطالعه تحقیقی اثبات کرده است که مالیدن تنتور روغن نعناع روی پیشانی می تواند به اندازه مصرف دو قرص استامینوفن کارساز باشد. نقطه مورد نظر را با لایه نازکی بپوشانید به طوری که تنتور مصرفی فرصت و امکان تبخیر داشته باشد.
* انواع سرماخوردگیها و آنفلونزا: نعناع و عامل فعال اصلی آن به نام منتول در زمره احتقان زادهای موثر تلقی می شوند. از آنجا که منتول سبب شل شدن خلط می گردد، این ماده داروی خلط آور نیز هست. این ماده در تسکین و آرام شدن انواع گلودرد و سرفه خشک موثر است.
نکات احتیاطی
چای نعناع معمولا بی خطر است اما مادران باردار و شیرده باید چای نعناع کم بخورند. افرادی که دارای سابقه سقط جنین هستند در دوران بارداری از مصرف نعناع باید اجتناب ورزید.
معدود عوارض منفی ناشی از کپسولهای پوشش دار روده ای روغن نعناع عبارت است از : بثورات پوست، سوزش سردرد، ضربان پایین قلب و لرزش عضله.
منتول یا روغن نعناع که روی پوست مالیده شده باشد می تواند سبب بروز التهاب یا بثورات پوستی گردد. روغن نعناع باید رقیق شود و میزان مصرف آن باید کم باشد چون میزان مصرفی بالا سبب آسیب دیدگی کلیه میشود. منتول خالص سمی است و نباید مصرف دالی شود. روغن نعناع و نتول را نباید به صورت نوزادان و کودکان مالید. دقت کنید که روغن و تنتور تهیه شده از نعناع را اشتباه نگیرید.

سداب
Ruta graveolens L. (Rutaceae) Rue

▪ ریخت‌شناسی گیاه
گیاه پایا، سبز مات متمایل به آبی که ارتفاع آن به
۸۰-۳۰ سانتی‌متر می‌رسد. با ساقه‌های متعدد در بخش فوقانی بدون کرک، برگ یا پیرامون کلی مثلثی‌شکل، منقسم و بریده، معمولاً دارای دو بار تقسیم شانه‌ای عمیق است. گل‌ها زردرنگ مجتمع در خوشه‌های تقریباً کوتاه و تنک دیهیمی شکل، کپسول تقریباً کروی با ۵-۴
بخش مدور می‌باشد.
▪ محل رویش
در گیلان، رشت و مازندران پراکندگی دارد.
▪ زمان برداشت
برداشت محصول از سال دوم آغاز می‌شود. شاخه‌های برگ‌دار را کمی قبل از گل‌دهی در بین خرداد و تیرماه جمع‌آوری می‌کنند.
▪ قسمت مورد استفاده
سرشاخه
▪ کاربرد درمانی
محرک، بادشکن و ضدکرم است. مهمترین خاصیت درمانی که از این گیاه ذکر شده است تسکین‌دهنده نقرس و دردهای روماتیسمی می‌باشد. روغن و دم‌کرده گیاه ضدگرفتگی عضلانی می‌باشد.
▪ آثار فارماکولوژیک
اثر ضددرد و ضدالتهاب از این گیاه گزارش شده است.
▪ احتیاط مصرف
مصرف خوراکی روغن سداب باعث درد شدید معده، تهوع، ضعف، گیجی، تشنج و حتی مرگ می‌شود و تماس با گیاه تازه و آب آن باعث التهاب پوستی می‌گردد.
▪ منع مصرف
در زنان باردار مصرف نشود.
▪ ترکیبات شیمیائی:
اسانس، فلاوونوئید، فورانوکومارین، الکالوئیدهای فوروکینولین
▪ نحوه و میزان مصرف
۱)
دم‌کرده: یک قاشق مرباخوری گیاه خشک، در نصف فنجان آب روزانه میل شود.
۲) عصاره سرد: یک قاشق مرباخوری گیاه خشک، در یک فنجان سرخالی آب سرد، برای مدت ۱۰
ساعت خیس و بعد از صاف کردن میل شود.
۳) تنتور: ۲۰-۵
قطره یکبار در روز میل شود.
▪ مصرف غذائی
برگ گیاه به‌عنوان طعم‌دهنده در صنایع غذائی به‌کار می‌رود.

درخت بید
Salix spp. (Salicaceae) Willow

▪ ریخت‌شناسی گیاه
درختانی انبوه که ارتفاعشان به ۲۵
متر می‌رسد، برگ‌ها در انتهاء باریک شده و به رنگ سبز می‌باشد.
▪ محل رویش
در جنگل‌های نواحی شمال ایران، مازندران، گرگان و آذربایجان می‌روید. گونه‌های این گیاه در فلور ایران و برخی کتب علمی منعکس است که با فلور ایرانیکا مغایر است.
▪ زمان برداشت
پوست از شاخه‌های درختان ۵-۳
ساله در بهار جمع‌آوری می‌شود.
▪ قسمت مورد استفاده
پوست خشک‌شده از تنه.
▪ کاربرد درمانی
مدر، تب‌بر، ضددرد، ضدالتهاب و طعم‌دهنده تلخ است. ضدعفونی‌کننده و قابض نیز می‌باشد.
▪ آثار فارماکولوژیک
سالیسین موجود در گیاه یک پیش‌ساز داروئی می‌باشد که در اثر متابولیزه شدن به سالوژنین در جاری گوارشی و قبل از جذب به اسیدسالیسیلیک تبدیل می‌شود.
▪ احتیاط مصرف
سالیسیلات‌ها سبب ایجاد تحریک گوارشی، کلیوی، حساسیت مشاهده خون در مدفوع، وزوز در گوش، تهوع، استفراغ و راش پوستی می‌شود.
▪ منع مصرف: در بارداری و شیردهی مصرف نشود.
▪ ترکیبات شیمیائی
گلیکوزیدهای فنلی، سالیسیلات (سالیسین)، تانن، فلاوونوئید.
▪ نحوه و میزان مصرف
۱) جوشانده: ۳ - ۱
گرم پوست خشک شده تنه، سه بار در روز میل شود.
۲) عصاره مائی: به نسبت ۱:۱ در الکل ۵۲%
سه بار در روز میل شود.
▪ مصرف غذائی
مصرف خوراکی ندارد.

آویشن

گونه‌های مختلف آویشن به عنوان مطبوع‌کننده و طعم‌دهنده، همچنین به عنوان ضدسرفه، خلط‌آور، ضدنفخ، ضدمیکروب، ضدقارچ، ضداسپاسم، دهان‌شویه و در فرآورده‌های دهانی مورد استفاده دارند و به طور کلی به علت تشابه میزان ترکیبات فنلی T.daenensis با T.vulgaris به نظر می‌رسد بتوان موارد استعمال مشابهی را انتظار داشت. از این گیاه اثرات مثبت در درمان تینیا ورسی‌کالر و شب‌ادراری کودکان گزارش گردیده است.
موارد استعمال در طب سنتی:
در طب گذشته از آویشن یا صعتر (سعتر) به عنوان مدر، ضد کرم، ضدنفخ و اشتهاآور استفاده نموده، جویدن آن را در تسکین درد دندان موثر می دانسته اند.
عوارض جانبی:
تیمول باعث تحریک غشای مخاطی و پوست می گردد. علایم مسمومیت با تیمول شامل سرگیجه، حالت تهوع، درد در دستگاه گوارش، سردرد، اغتشاش ذهنی، اغماء و ایست تنفسی می باشد. از تیمول یا عصاره آویشن که در فرآورده های خمیردندانی استفاده شده، مواردی از التهاب لب و زبان گزارش گردیده است. پرخونی و التهاب مزمن در پوست سر از صابون و شامپوهای حاوی تیمول گزارش گردیده است.
موارد منع مصرف:
در مورد مصرف دراز مدت آن رعایت احتیاط ضروری است و عصاره آن به تنهایی و به صورت رقیق نشده نباید مورد مصرف قرار گیرد. مصرف آن در حاملگی و شیردهی با دوزهای معمولی مشکلی ندارد. مصرف گونه های مختلف آویشن بر نظم قاعدگی موثر دانسته شده و لذا مقادیر زیاد آن نباید مصرف گردد.

 آویشن شیرازی
از آویشن شیرازی به عنوان ضدنفخ استفاده می‌شود و همچنین به صورت بخور در رفع علایم سرماخوردگی مصرف دارد. از برگ‌های گیاه به عنوان چاشنی نیز استفاده می‌شود.
موارد استعمال در طب سنتی:
در طب گذشته از آویشن به عنوان تسکین دهنده درد مفاصل، ضدنفخ و در رفع سرماخوردگی ها استفاده می شده است و اثرات ضد اسهال و ضد کرم نیز برای آن قایل بوده اند.
عوارض جانبی:
تیمول، درماتیت ایجاد می کند و چنانچه در خمیردندان ها به کار رود، التهاب زبان و لبها را موجب می شود.

آقطی سیاه

نام علمی Sambucus nigra
ترکیبات شیمیایی
پوست این درختچه و برگ آن دارای موادی مانند ساوبوسین
Sambucine ،‌ سامبو نیگرین Sambunigerine ، کولین ، سیکوتین Cicutine و مقدر کمی نیترات پتاسیم می‌باشد. در گلهای آن الدرین Elderine و مقدر کمی اسانس وجود دارد. میوه آقطی سیاه دارای کریزان تمین Chrysanthemin
، مواد قندی ، اسانس ، صمغ ، اسید والریانیک و اسید استیک می‌باشد.
خواص داروئی
آقطی سیاه از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است. پوست ثانوی ساقه و ریشه آن از نظر طبی موثرترین قسمتهای این گیاه است.

در درمان رماتیسم و درد مفاصل موثر است.
ادرارآور است.
ملین و ضد یبوست می‌باشد و بهترین دارو برای رفع یبوست در افراد سالخورده و کسانی است که انقباضات روده بزرگ در آنها ضعیف شده است.
دم کرده برگهای خشک شده آن در رفع اسهال موثر است.
برای برطرف کردن درد و التیام بواسیر ، برگهای تازه این گیاه را له کرده و یا اینکه از آن پماد تهیه کنید و روی بواسیر دردناک بگذارید.
برای از بین بردن خارش بدن ، پوست ساقه آن را در روغن بجوشانید و سپس آن را صاف کرده و بگذارید سرد شود. این روغن را روی قسمتهایی که خارش درد بزنید.
برای جوش‌خوردن استخوان و مداوای شکستگی استخوان ، از دم کرده ریشه این درختچه استفاده کنید.
دم کرده گلهای خشک شده آقطی سیاه درمان کننده گریپ ، سرماخوردگی ، بیماریهای دستگاه تنفسی و نقرس می‌باشد.
جوشانده گلهای خشک شده این گیاه برای معالجه برونشیت و ذات‌الجنب مفید است.
بخور گلهای آقطی سیاه برای درمان بیماری سل مفید است.
بیماریهای کلیه و مجاری ادرار را درمان می‌کند.
سنگ کلیه را خارج می‌سازد.
شیر مادران شیرده را زیاد می‌کند.
در درمان بیماری صرع مفید است.
جوشانده گلهای خشک شده آقطی سیاه را به صورت کمپرس روی زخمهای اگزما بگذارید اثر مطلوب خواهد داشت.
جوشانده گلهای آقطی سیاه را روی سوختگیها بگذارید و کمپرس کنید.
جوشانده برک این درخت آفت درختان و سبزیجات را از بین می‌برد.
اگر پوست حساس دارید برای شستن صورت یا پاک کردن آرایش از دم کرده آقطی سیاه استفاده کنید.
برای شادابی پوست صورت از بین بردن لکه‌ها و کک و مک می‌توان از ماسک زیر استفاده کرد. گلهای خشک شده آقطی سیاه را دم کنید و مقداری پودر باقلای خشک را در ظرفی بریزید سپس دم کرده آقطی سیاه را روی آن ریخته و خمیری تهیه کنید. این خمیر را به صورت ماسک روی صورت بگذارید و پس از یک ربع ساعت بجوشانید این ماسک را هر روزه روی پوست خود بگذارید تا صورت را جوان و شاداب کند.
طرز استفاده
جوشانده: مقدار 60 گرم پوست ساقه ، برگ و یا میوه این درختچه را در یک لیتر آب ریخته و بگذارید آهسته بجوشد تا حجم آن به نصف برسد. سپس آن را صاف کنید.
سرکه آقطی سیاه: 20 - 10 گرم برگهای خشک شده این درختچه را در یک لیتر سرکه ریخته و بگذارید تا مدت دو هفته بماند و هر روز آنرا بهم بزنید. پس از این مدت آنرا صاف کرده و در شیشه دربسته نگهداری کنید. مقدار مصرف این شراب سوپخوری و سه بار در روز است.
دم کرده آقطی سیاه: مقدر 100 گرم گل خشک شده این درختچه را در یک لیتر آبجوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید. از این دم کرده می‌توانید برای شستشوی زخمها استفاده کنید.
شیره یا آب میوه: میوه‌های رسیده آقطی سیاه را فشار داده تا شیره آن خارج شود. مقدر مصرف این شیره یک قاشق چایخوری مخلوط در یک لیوان آب می‌باشد.
مضرات
استفاده زیاد از آقطی سیاه ممکن است باعث تهوع و همچنین ورم روده‌ها شود. آقطی سیاه سرد است و بنابراین افراد سرد مزاج حتما باید آن را با عسل بخورند.

توت سفید
میوه ای آبدار ، ریز ، شیرین ، و لذیذ است .
درخت توت سفید ، بزرگ تنومند و دارای برگهای پهن است که در تغذیه کرمهای ابریشم مورد استفاده قرار می گیرد. قسمتهایی که در تغذیه و پزشکی مورد استفاده است عبارتند از : میوه – برگ – شیره – پوست شاخه های تازه – توت سفید را تازه می خورند و برای مصارف زمستان آن را خشک کرده ومانند کشمش می خورند . در زبان عربی توت سفید را « توت الاًبیض » گویند.
خواص
توت سفید سرشار از املاح معدنی ،تانن ، ویتامین های A و C
مواد چربی میباشد.
جوشانده‏ً پوست خشک شاخه های جوان و تازه درخت توت برای لینت مزاج مفید است .
مواد غذایی توت سفید وقتی جذب بدن میشود که صبح ناشتا یا عصر در فاصله غذایی ظهر و شام خورده شود(یعنی درست زمانی که شکم از غذا خالی است). قند موجود در توت سفید به کسانی که مبتلا به مرض قند میباشند ضرر ندارد و آنان غالباً به جای قند سفید مصنوعی ، چای را با توت خشک میخورند .
دیگر خواص: ملین ، سهل کردن جریان ادرار ، ضماد کوبیده برگ با روغن زیتون برای درمان سوختگی .

مریم گلی کبیر (salvia sclarea)

FAMILY:Lamiacae

English name:clary sage
مقدمه:
((این گیاه که بطور سنتی آنرا با طول عمر مرتبط می دانند بعنوان دارویی برای بازگرداندن حافظه در افراد مسن شهرت دارد. مانند سایر گیاهان تقویت کننده آنرا در گورستانها میکارند. گفته میشود که بریتانیائیها شروع به وارد کردن جای از چین کردند چینی ها چنان برای این گیاه ارزش قایل بودند که در ازای بسته مریم گلی خشک شده انگلیسی دو بسته چای می دادند.
گونه ارغوانی رنگ ان
S .officinalis در پزشکی کاربرد دارد و موثرتر از گونه ی معمولی سبز رنگ آن است. در چین ریشه گیاهی از همین خانواده S.meltiorrhiza
بعنوان یک داروی تقویت کننده مصرف میشود.))1*
گیاهشناسی
گیاهی است دو ساله یا پایا، بسیار معطر(منبع 3*) و دارای ساقه ای با ارتفاع 40 سانتی متر تا یک متر. احتیاج به آب و هوای سرد دارد(منبع 3*). بخشهای سبز گیاه خصوصأ گلها ی بالایی محتوی اسانس هستند. (3*) بوی مطبوع اسانس از( - 0/135 0/16)درصد که وابسته به گلها است.(3*) دارای برگهای متقابل، دمبرگ مشخص و پهنک بزرگ می باشد. گلهایی بزرگ، معطر، مجتمع درحول انشعابات انتهایی ساقه، به رنگ صورتی یا سفید مایل به بنفش دارد. در قاعده گلهای آن ، یک براکته قلبی شکل نازک دیده می شود که بزرگتر از کاسه گل است. میوه 4 فندقه به رنگ قهوه ای با تزئینات مرمر مانند (رگه دار) صاف و شفاف است.
((دربرخی منابع آنرا چند ساله ذکر کرده اند.))2و3*
((ترکیبات مهم آن شامل لینالول34درصد و لینالیل استات 38درصد هستند. ))3*
بخش های مورد استفاده:
اندامهای هوایی خصوصأ برگها است.
خواص دارویی و موارد مصرف:
برگهای آن به عنوان نیرو دهنده ، ضد تشنج و در درمان سیاه سرفه مورد استفاده قرار می گیرد. سرشاخه گلدار آن، به عنوان قاعده آور، ضد عفونی کننده و ضعف عمل دستگاه هضم استفاده می شود. اسانس آن در صنایع عطر سازی و تهیه ادکلن کاربرد فراوانی داشته و در صنایع غذایی نیز به عنوان ادویه و ترکیبات معطر مورد استفاده قرار می گیرند.
((از مخلوط کردن روغن مریم گلی (5قطره)و 25
ml lit
بادام و (5قطره)جوزبویاسه هفته قبل از زایمان بصورت روزانه روی شکم ماساژ دادن برای ایجاد آمادگی برای زایمان مفید است.))1*
برای درمان کوفتگی و کشیدگی عضلاتاز عصاره روغنی مریم گلی یا اسطوخودوس یا رزماری در روغن بادام بصورت روغن ماساژ برای افزایش جریان خون کاهش درد استفاده میشود. ))1*
((از دمکرده آن می توان بعنوان یک ضد نفخ ,ضد اسپاسم و کاهنده قند خون استفاده کرد.))2*
((در فارماکوپه گیاهی انگلیس مریم گلی با اثرات ضد نفخ , ضد اسپاسم, آنتی سپتیک ,قابض,معرفی شده است.))1*
ترکیبات:
اسانس, ماده ی تلخ دی ترپن , تانن, تری ترپنوییدها, رزین, فلاونوئید, مواد استروژنیک, مواد صابونی است.))1*
مواد احتیاط:
((از مصرف آن در دوران بارداری خودداری شود.))2*
پراکنش
مراکز اصلی تولید این گیاه، فرانسه، روسیه، مجارستان و بلغارستان می باشد. این گیاه در اکثر مناطق معتدله دنیا کشت می شود

ریواس

ریواس یا ریباس یا ریواج یک گیاه علفی است که در فصل بهارو اوایل تابستان میروید .به ساقه زیر زمینی این گیاه راوند میگویند.
بهترین نوع ریواس آن است که از کشور چین می آورند و رنگ آن قرمز است و میانه آن زرد رنگ است و به آن ریوند چینی میگویند.
ترکیبات غذایی:
ریواس غنی از فیبر و ویتامین c بوده در آن آب-پروتئین-قند-کربو هیدرات-کلسیم-ویتامین های A و B
سدیم و پتاسیم وجود دارد.
خواص دارویی:
طبیعت آن سرد است
مقوی ملین و کرم کش است
لوز المعده را وادار به ترشح انسولین کرده و قند خون را کم میکند
برای رفع جوش بدن مفید است
برای بی اشتهایی-درد معده و بیماری های کبدی نافع است
باعث تقویت معده و روده شده و تنظیم کننده ترشحات و حرکات معده است
سستی و خماری را بر طرف میکند و مسرت بخش است
برای امراض وبایی و اسهال مفید است
خون را تصفیه میکند
چکاندن آب تازه ریواس در چشم سبب تقویت بینایی واز بین رفتن لکه های سفید چشم میگردد
ترکیب ریواس با آبلیمو و مالیدن آن به صورت باعث از بین رفتن جوش و لک میشود
برای تقویت موی سر نافع است
اگر با حنا مخلوط شود رنگ مو را شرابی میکند
جوشانده برگ های ریواس باعث تمییزی ظروف آلومینیومی میشود


زوفا
نام علمی : hyssopus officinalis
مقدمه :
زوفا یکی از مهمترین گیاهان دارویی و ادویه ای به شمار می رود . از دم کرده پیکر رویشی این گیاه برای درمان بیماریهای مربوط به دستگاه تنفس مانند سرفه ، سیاه سرفه ، برونشیت و آسم استفاده میشود . مواد موثره این گیاه سبب افزایش فشارخون ، هضم غذا و همچینین کاهش تورم می شود . زوفا اگر چه تلخ مزه است ولی به عنوان طعم دهنده مواد غذایی و همچنین در تهیه سس مورد استفاده قرار میگرد.
اسانس زوفا :
خاصیت ضد قارچی و باکتریایی دارد . این اسانس در صنایع کنسرو سازی ، نوشابه سازی و همچنین در صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد فراوانی دارد .به علت نوش فراوانی که در گلهای این گیاه به وجود می آید در ردیف گیاهان مولد عسل قرار دارد . عسل حاصله از آن کیفیت بسیار مطلوبی دارد .
مشخصات گیاه :
زوفا گیاهی خشبی وچند ساله است . منشا این گیاه آسیای صغیر گزارش داده شده و همچنین زوفا در سطح وسیعی در مرکز و جنوب اروپا ، عمدتا در روسیه ، بلغارستان، مجارستان ، ایتالیا ف اسپانیا، فرانسه و کشمیر و هند کشت میشود . واز دریای خزر تا دریای سیاه همچنین درمناطق شنی نواحی مدیترانه می روید.
ریشه زوفا مستقیم است وانشعابات فراوانی دارد ساقه چهارگوش ، مستقیم ارتفاع آن
cm70_50
است . قسمت تحتانی (پای ساقه ) چوبی و قهوه ای رنگ و از انشعابهای فراوانی برخوردار است ولی قسمت فوقانی آن نرم و سبز رنگ می باشد . برگهای صاف ، فاقد دندانه، باریک، کشیده وکم وبیش نیزه ای شکل ورنگ آن سبز روشن است
روش کاشت :
از آنجایی که بذرهای زوفا قوه رویشی مناسبی دارند کشت مستقیم در زمین اصلی نتایج مطلوبی داشته وپس از کاشت زمین را باید آبیاری کرد چنانچه این گیاه در شیبها کشت شود چهت ردیف ها باید برخلاف جهت شیب زمین باشد در گذشته در برخی ازکشورها تکثیر زوفا به روش های غیرمستقیم (کشت در خزانه ویا حتی به روش رویشی است ) انجام میگرفته است ولی در حال حاضر در اکثر کشور هایی که این گیاه کشت میشود برای تکثیر از روش مستقیم استفاده میشود
تناوب کاشت :
زوفا 7_5 سال عمر میکند از این رو انتخاب زمین مناسب برای این گیاه ضرورت دارد علفهای هرز در رشد ونمو مقدارمواد موثره زوفا تاثیر منفی برجای میگذارد مبارزه با علفهای هرز در طول رویش گیاه ضروری است. زوفا را باگیاهانی مانند غلات، خردل وذرت به تناوب کشت کرد کاشت این گیاه در زمینهایی که به مقدار زیادی از علف کشهایی با ماده موثره تریازین استفاده شده است مناسب نیست تناوب کشت زوفا با گیاهانی که بذرآنها پس از رسیدن به اطراف ریزش میکند (مانند رازیانه ، گشنیز و... ) و همچنین تناوب با گیاهان ریشه ای ( مانند یونجه ، شبدر....) مناسب نیست زیرا این گیاهان در گسترش بیماریها موثرند
زوفا رامیتوان 5_4 سال متوالی در یک قطعه زمین کشت کرد پس از این مدت باید با گیاهان مناسب به تناوب کشت شود.
برداشت :
اگر هدف از کاشت استفاده از پیکر رویشی آن برای ادویه باشد اوایل گل دهی باید برداشت شود اگر به منظور استخراج اسانس کشت شده باشد گیاهان را در مرحله گل دهی کامل یعنی اوایل تابستان باید برداشت کرد .برداشت اندامهای مورد نظرگیاه باید از اندام فوقانی ساقه های چوبی صورت گیرد اگر هنگام برداشت هوا خشک باشد و آفتاب شدید نتابد پیکر رویشی برداشت شده را میتوان برای مدتی روی زمین قرار داد و پس از کاهش رطوبت آنها را به خشک کن منتقل کرد دمای مناسب برای خشک کردن گیاه با استفاده از خشک کن های الکتریکی 35_30 درجه است .
خواص دارویی :
نوشیدن زوفای جوشیده با عسل و گیاه سداب به کسانی کمک میکند که به سرفه های شدید، تنگی نفس ، افراد مبتلا به رماتیسم وکسانی که نفسشان با خس خس همراه است کمک میکند . این گیاه همراه با عسل کرمهای داخل شکم را میکشد و کوبیده شده آن با انجیر تازه به از خشکی در آمدن مزاج کمک میکند اثر آن قوی تر هم میشود اگر گل زنبق یا سوسن یا شاهی به آن اضافه شود این گیاه دارویی عالی برای ورم یا آماس لوزه در گلو است و این تحت شرایطی است که به عنوان غرغره ازآن استقاده شود مالیدن پماد آن به سر شپش را از بین می برد این گیاه برای کاهش بیماری خلط بسیار مناسب است و در تمام مشکلات ناشی از سرما یا بیماریهای قفسه سینه ویا ریه مناسب است و این تاثیر هنگامی است که مثل شربت استفاده شود

توت فرنگی
توت فرنگی گیاهی است با نام علمی Fragaria Vesca
از خانواده گل سرخ که دو نوع ساقه راست و خوابیده دارد*. گل*های آن منظم و به رنگ سفید می*باشد*. قسمت مورد استفاده خوراکی توت فرنگی در حقیقت نهنج گل آن است که به تدریج بزرگ شده و به اصطلاح به عنوان میوه توت فرنگی معروف است*. توت فرنگی به حالت خودرو در بعضی نواحی شمالی ایران وجود دارد و بعضی اوقات به دلیل خوش طعمی*، میوه آن را به طور مصنوعی پرورش می*دهند*. از دیرباز همه قسمت*های این گیاه مصرف دارویی داشته است و از برگ و ریشه آن که حاوی مقدار قابل ملاحظه*ای تانن است به عنوان ضد اسهال و ادرارآور استفاده می*شده است*.
توت فرنگی، میوه ای شبیه توت است ولی کمی درشت تر، رنگش قرمز و طعم آن ترش و مطبوع است. بوته اش کوتاه و دارای برگهایی درشت و ساقه هایی باریک و خزنده است که روی زمین می خوابد و ریشه می دواند.
قسمت هایی که از بوته توت فرنگی مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از: میوه ، برگ و ریشه .
از دیر باز همه قسمت های این گیاه مصرف دارویی داشته است و از برگ و ریشه آن که حاوی مقدار قابل ملاحظه ای تانن است به عنوان ضد اسهال وادرارآور استفاده می شده است.
توت فرنگی به صورت های گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد: خام، جوشانده، مربا، شربت و بستنی.
خواص تغذیه ای توت فرنگی و اثر آن در سلامتی انسان :
توت فرنگی منبع خوبی از فیبر، ویتامین
C
، فولات، پتاسیم و آنتی اکسیدان ها می باشد که این مواد مغذی باعث می شوند توت فرنگی بعنوان یک جایگزین شیرین، باعث افزایش سلامت قلب، کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان و در کل ارتقاء سلامتی بدن شود. همچنین دارای املاح کلسیم، آهن و فسفر می باشد. از مواد موثر مهم آن می توان تانن، موسیلاژ، قندهای مختلف، سالیسیلات ها و به خصوص اسیدهای میوه را نام برد.
توت فرنگی سرشار از ویتامین و فاقد چربی اشباع است و کالری کمی دارد.یک واحد توت فرنگی معادل 8 عدد است که 50 کالری انرژی دارد. توت فرنگی مانند سایر توت ها مثل شاه توت، توت سفید، تمشک و... پاک کننده روده و مثانه است.
تحقیقات اخیر نشان داده است، دریافت روزانه یک واحد توت فرنگی باعث افزایش قابل توجهی در مقدار فولات خون شده و نیز فشار خون بالا را کاهش می دهد . فولات، مقدار هموسیستئین خون را کاهش می دهد. هموسیستئین اسید آمینه ای است که در مقادیر زیاد باعث مسدود شدن رگهای خونی می شود.
همچنین توت فرنگی دارای مقادیر بالایی از آنتی اکسیدان ها مثل الاژیک اسید و آنتوسیانین(رنگدانه قرمز) است که در پیشگیری از بیماری های قلبی موثرند.
این مطالعات اهمیت مصرف توت فرنگی را در برنامه غذایی بعنوان عامل بهبود عملکرد سیستم قلبی-عروقی نشان می دهد.
همچنین مطالعات قبلی نشان داده بود که باعث بهبود عملکرد حافظه و کنترل آرتریت روماتوئید( التهاب مفاصل) می شود.
از دیگر خواص توت فرنگی می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- مصرف این میوه علاوه بر وجود انواع ویتامین، املاح و آب که هر کدام اثرات خود را بر بدن اعمال می کنند دارای خاصیت تقویت کننده، ملین و خنک کننده نیز می باشد.
- توت فرنگی از تصلب شرائین جلوگیری می نماید.
- توت فرنگی اشتها آور است و ادرار را زیاد می کند.
- دم کرده برگ توت فرنگی در زیاد کردن ادرار و شیر بانوان مفید است.
- دم کرده برگ توت فرنگی یا میوه توت فرنگی می تواند نقرس و سنگ های مثانه را معالجه کند.
- املاح معدنی موجود در توت فرنگی خاصیت مسهلی به آن بخشیده است، زیرا این املاح عضلات روده را به انبساط و انقباض وادار می کند و به همین جهت توت فرنگی برای درمان یبوست مؤثر است.
- اگر توت فرنگی را له کنید و در آب بریزید، نوشابه ای به دست می آید که برای درمان تب هایی که با بیماریهای التهابی همراه می باشد، بسیار مفید است.
- توت فرنگی به علت داشتن آهن و ویتامین
C
در خونسازی بدن مؤثر است.
- توت فرنگی به علت دارابودن مقادیر کافی کلسیم و فسفر، در رشد و نمو کودکان و نوجوانان ، استحکام دندان ها و ترمیم شکستگی استخوان ها بسیار مؤثر است.
- توت *فرنگی حاوی موادی چون فسفر، کلسیم، منیزم، پتاسیم و مقداری آهن و هیدرات 2کربن بوده و در بدن تولید انرژی کرده و خستگی را برطرف می*کند.
- توت فرنگی به دلیل داشتن ویتامین
C
، دردرمان بیماری لثه مؤثر بوده و به هضم غذا کمک زیادی می*کند.
- دانشجویان و افرادیکه تمرینات فکری می*کنند، بهتر است حتما توت فرنگی میل کنند چرا که خوردن این میوهباعث تامین فسفر مورد نیاز مغزشان میشود.
- همچنین، توت فرنگی به علت داشتنویتامین
B
در کاهش و رفع ترس، عصبانیت، خمودی، اضطراب، هیجان و سستی مؤثرست.
- توتفرنگی نقش مهمی در خونسازی بدن دارد و از خاصیت ضدعفونی کننده*ای برخوردارست. علاوهبر اینها خوردن توت فرنگی باعث پاک شدن خون از مواد مضر و زاید مثل اوره، اسیداوریکو چربی می*شود و نیز درمان کننده نقرس است.
- ویتامین
A
موجود در توت باعث رشدناخن*ها و تقویت چشم می*شود
مصرف روزانه 5 واحد میوه و سبزی، احتمال ابتلاء به سرطان را کاهش می دهد.
مطالعات جدید نشان می دهد مصرف روزانه 9 یا 10 واحد میوه و سبزی به همراه 3 واحد لبنیات کم چرب، در کاهش فشار خون بالا بسیار مؤثر است.

دارچین
گیاه دارچین رمز جوانی است و مصرف روزانه آن انسان را سلامت و جوان نگه می دارد.
دارچین گیاهی است با نام علمی (Cinnamomum zelanicum
) که از قدیم الایام در دنیا به کار می رفته است. در مصر حتی قبل از ساختمان اهرم ثلاثه مصر برای درمان امراض مختلف مصرف می کردند.
دارچین درختی است کوچک، به ارتفاع 5 تا 7 متر و همیشه سبز که از تمام قسمت های آن بویی معطر و مطبوع استشمام می شود. گلهای آن در فاصله ماههای بهمن تا اوایل فروردین ظاهر می شود. برگ این درخت سبز سیر و دارای گلهایی به رنگ سفید است.
دارچین دارای خواص دارویی بسیار است از جمله برای زیاد شدن و بازیافتن نیروی جنسی به کار می رود کلیه را گرم می کند و ضعف کمر و پاها را از بین می برد و کم خونی را درمان می کند.
این گیاه بهترین دارو برای دردهای عضلانی است و جدیدا در آمریکای شمالی و کانادا کرمهایی به بازار آمده که دارای دارچین است و برای رفع درد به کار می رود.
دارچین به علت دارا بودن تانن برای رفع اسهال، ضعف عمومی بدن و همچنین بندآورنده خون مصرف می گردد. اسانس دارچین ضدعفونی کننده ملایمی محسوب می شود و از آن برای جلوگیری از فساد مواد غذایی می توان استفاده کرد.
این گیاه اثر پنی سیلین و آنتی بیوتیک را به مقدار زیادی داراست امروزه دارچین را به صورت قرص و کپسول درآورده اند که به عنوان تب بر به کار می رود.

همیشه بهار
گیاهی علفی، یکساله و زیبا، ساقه 50-20 سانتیمتر ارتفاع دارد. برگها ساده بیضوی و دراز و پوشیده از کرک، گل ها به رنگ نارنجی (لوله ای و زبانه ای)، زنبور عسل به سمت این گلها جذب می شود.
مواد مؤثره : کالاندولین (مواد تلخی که در مجاورت آب موسیلاژ می شود)، کاروتنوئید (پیش ساز ویتامین A)، ویتامین E
، ساپونین، اسانس، لعاب، در گونه های تازه اسید سالی سیلیک.
خواص درمانی : ضد التهاب و ترمیم کننده زخم ها و سوختگی ها، سرمازدگی، اگزما و جوش های صورت، التهاب و تورم غدد پستان، پینه بستن و ترک دست و پا، درمان میخچه، زگیل، زخم های واریس و بواسیر و جراحات پوست، تسکین التهاب و تحریک پوست بدن شیرخوار، پیشگیری و درمان آفتاب سوختگی، جای نیش حشرات، نرم کننده و حفاظت از پوست های حساس، درمان رکود کار کبد و تنبلی دستگاه گوارش، قاعده آور و تسکین دهنده دردهای قاعدگی، کاهش دهنده فشار خون (اتساع عروق سطحی)، رفع التهاب و زخم معده، آرام بخش و تقویت کننده، معرق، ضد حساسیت (از آزاد شدن هیستامین جلوگیری می کند). ضد سرطان (از تقسیمات بیش از حد خون سرطانی جلوگیری می کند)
عطر درمانی : افزایش قدرت بینائی، شادابی و روشن شدن ذهن، ضد افسردگی و نشاط آور

زیره سبز Cuminum cyminum
گیاهی است کوچک و علفی به ارتفاع 15 تا 50 سانتیمتر ، ریشه دراز و باریک ، منشاء آن مصر و سواحل نیل است . برگها منقسم با بریدگیهای بسیار نازک و نخی شکل ، گل ها مجتمع به صورت چتر مرکب ، سفید یا صورتی رنگ .
مواد مؤثره : اسانس (کارون ، فلاندرن ، کومینول ، سمین) ، تانن ، روغن
خواص درمانی : صفاتی شبیه به زیره سیاه و انیسون دارد . ضد نفخ ، ضد تشنج و صرع ، مقوی معده ، مدر و بادشکن ، قاعده آور و معرق ، درمان عفونت حاد و مزمن برونش ها ، نفخ ناشی از سوء هاضمه و بلع هوا ، رفع گازهای روده، رفع ترشحات زنانه و قطع حالت قاعدگی در زنان جوان، در استعمال خارجی قرار دادن ضماد آن بر پستان، در موارد جمع شدن شیر در پستان اثرات مفید ظاهر می*کند. افزایش میل جنسی در خانم ها
روش استفاده : میوه به شکل دم کرده .
دقیقاً شبیه به زیره سیاه با اثرات درمانی پائین تر است

بومادران Achillea millefolium
بومادران متجاوز از 100 گونه متفاوت دارد. گیاهی است پایا به ارتفاع 20 تا 90 سانتیمتر که بیشتر به صورت خودرو در دشت ها، کنار جاده ها و نواحی کوهستانی می روید. وضع مجتمع گلها به صورت گل آذین دیهیم در قسمتهای انتهایی ساقه و به رنگ های سفید، زرد و ارغوانی از مشخصات مهم این گیاه می باشد. برگ*ها نیز حالت شویدی دارد. از کلیه قسمتهای این گیاه بوی قوی استشمام می شود.
مواد مؤثره : گلیکوزید آلکالوئیدی (آکی لئین یا آچیلین یا آشیلین)، اسانس (توژون، کامازولن و پروکامازولن) اسید سالی سیلیک، اسید ایزووالریانیک، تانن، فلاونوئید (آپی ژنین)
خواص درمانی : آرام بخش، قابض (بند آورنده خونریزی و التیام دهنده زخم ها)، ضد التهاب تب بر و مسکن، تحریک رشد مو، درمان ورم معده و روده، ضد اسپاسم، درمان زکام و آبریزش بینی، صفرآور
روش استفاده : سرشاخه گلدار به شکل دم کرده .
1 – روغن بومادران + روغن هوفاریقون : موضعی، تسکین دهنده دردهای مفصلی و ملتهب
2 – بومادران + آویشن + سنبل الطیب : آرام بخش، درمان عرق کف دست، درمان اسهال
عوارض جانبی :
1 – مصرف بومادران باعث حساسیت پوست به نور می شود.
2 – استفاده طولانی مدت باعث ایجاد یبوست می شود.
3 – بعلت وجود توژون باعث ایجاد ابتلا به سردرد، تشنج و شروع حملات تشنجی و سردردهای میگرنی میشود.
دارو : شیرینوش، درمان زخم معده و اثنی عشر

منبع: سایت رویان