مگس جالیز

مگس جالیز از آفت های مهم محصولات جالیزی بوده و کرم های آفتمزبور با تغذیه از میوه هموجب فسادو غیرقابل استفاده شدن میوه می شود. ضمناً از نظراقتصادی نیز ضرر فراوانی به زارعان وارد می کند.

زارعان اغلب به دلیل ناآگاهی از زندگی آفت، مزارع خود را درنوبت های متمادی با سموم مختلف و در مواردی سموم غیرمجاز و خطرناک سمپاشی می کنند. این سمپاشی ها نه تنها در مهارکردن آفت چندان موثر نیستند بلکه با توجه به رعایتنکردن سمی بودن محصولات خود، میوه ها را زودتر از موعد برداشت کرده و به بازر مصرفارایه می دهند. مصرف چنین محصول هایی برای سلامت جامعه خطرآفرین خواهد بود.

در این مقاله ضمن معرفی و شناسایی آفت مزبور به راه های مبارزهبا آفت مگس جالیز نیز اشاره خواهد شد و در صورت امکان از کلیه اقداماتی که می تواناجرا نمود تا جمعیت آفت را به پایین سطح برساند، صحبت خواهد شد.

مشخصات انتشار آفت

گونه ها مختلفی از مگس های جالیز در کشورهای مختلف جهان،شناسایی و گزارش شده است که از میان آنها یک گونه با نام عملی Dacus Ciliatus در طیبررسی های به عمل آمده در سال های اخیر دراستان های تهران،سمنان، خراسان، فارس،خوزستان، بوشهر و هرمزگان شناسایی شده و احتمال می رود در سایر استان های کشور کهمورد کشت گیاهان جالیزی قرار می گیرند، نیز همین گونه انتشار داشته باشد. این گونهد رکشورهای هند، پاکستان و عربستان نیز گزارش شده است.

گیاهان میزبان آفت

در بررسی های به عمل آمده در استان های فارس، هرمزگان، خوزستان،بوشهر، خراسان، سمنان و نیز در منطقه عمومی دشت و ورامین میزبان های زراعی عمده مگسجالیز به شرح زیر تعیین شده اند:

خربزه ـ طالبی ـ خیاز سبز ـ خیاز چنبر ـ گرمک ـ کدو مسمایی ـهنداونه. ضمناً این آفت در برخی از مناطق کشور بر روی میوه علف هرز معروف بههندوانه ابوجهل نیز دیده شده است.

این آفت خربزه و طالبی را به خیاز ترجیح می دهد. یعنی در کشتهمزمان و توام خربزه با خیاز یا طالبی با خیار، این آفت ترجیحاً به خربزه و طالبیحمله می کند و در پایان فصل برداشت این محصول ها، به میوه خیار خسارت می زند.

در مزارع خیار پاییزه که در مجاورت کدو مسمایی کشت شده اند اینآفت به طور یکسان به هر دو محصول خسارت می زند . در بررسی های به عمل آمده، هندوانهدر بین محصولات جالیزی نسبت به این آفت نسبتاً مقاوم تر است و کمترین میزان الودگیرا به مگس جالیز نشان می دهد.

مشخصات ظارهی و مراحل رشدی آفت

مگس جالیز همانند سایر مگس ها از راسته دو بالان بوده و همانندسایر دوبالان چهار مرحله رشدی تخم، کرم، شفیره و حشره بالغ می باشد.

الف ) مرحله تخم

تخم های این آفت سفید رنگ بوده و به شکل دانه برنج است. طولآنها از ۱ تا ۱/۱ میلی متر می باشد.

ب) مرحله کرم

کرم های مگس جالیز بالافاصله پس از خروج از تخم، یک میلی مترطول دارند و بی رنگ و شفاف هستند. این کرم ها همانند کرم سایر مگس ها پا ندارند. سرکرم ها باریک بوده و به تدریج به طرف انتهای بدن عریض می شود. کرم ها در آخرینمرحله رشدی خود حداکثر به ۱۱ میلی متر می رسد.

ج) مرحله شفیرگی:

کرم ها پس از آخرین مرحله رشدی خود از میوه ها بیرون آمده وبسته به نوع خاک در عمق ۳ تا ۱۰ سانتی متری خاک تبدیل به شفیره می شوند. شفیره هایآفت به طول ۵ تا ۶ میلی متر و عرض ۳ تا ۵/۳ میلی متر می باشد. شفیره ها بیضی شکلبوده و بندهایی در روی آن دیده می شود. رنگ شفیره ها زرد کهربایی است که ممکن استدر زمان نزدیک به خروج حشره ها زردکهربایی است که ممکن است در زمان نزدیک به خروجحشره های کامل از آنها تغییر رنگ داده و به رنگ قهوه ای روشن تبدیل شوند.

د ) مرحله حشره کامل

این آفت همانند بسیاری از حشره های دیگر دارای نر و ماده میباشد. حشره های کامل و بالغ نر و ماده دارای سری به رنگ زرد و چشم هایی قهوه ای رنگمی باشند. پشت قفسه سینه آنها قهوه ای رنگ بوده و در مجموع، رنگ عمومی بدن آنهاقهوه ای به نظر می رسد. شکم این آفت ها مدور و بیضوی است و نوارهای افقی که به طوریک در میان زرد و قهوه ای است روی شکم آنها دیده می شود. بال های حشره های مزبورشفاف و بدون لکه است و تنها در حاشیه انتهایی، کمی تیره تر به نظر می رسد.

در حشره های بالغ مگس های ماده،‌در انتهای شکم یک تخم ریز لولهای شکل دیده می شود که مگس های نر قاقد آن هستند. مگس های ماده بزرگتر از مگس هاینر هستند. طول مگس های ماده از ۵/۶ تا ۵/۸ طول مگس های نر از ۵/۵ تا ۷ میلی مترمتغیر استشکل.

روش زندگی آفت

این آفت در مناطقی که دارای زمستان های سرد می باشد از اواخرمهر ماه به صورت شفیره در خاک به سر برده و بدین ترتیب ماه های باقیمانده پاییز وسرتاسر زمستان را در داخل خاک به صورت شفیره غیرفعال و به سر می برد. و بدین ترتیبدر مناطقی نظیر دشت ورامین، سمنان و استان خراسان سرتاسر زمستان در خاک باقی میمانند.

در بهار حشره های کامل از خاک خارج شده و بین حشره های نر وماده جفت گیری صورت می گیرد در این زمان میوه های انواع محصول های جالیزی نظیرخربزه و طالبی به قطر یک فندق یا درحدود ۸ میلی متر می باشند.

حشره های ماده برای تخم ریزی، میوه هایی را که قطرشان در حدود ۸میلی متر باشد، ترجیح می دهند. زیرا میوه های کوچکتر معمولاً‌ غذای کافی را برایتغذیه کرم ها و طی کردن مراحل رشدی آن در اختیار ندارند. تخم گذاری آفت به صورتدسته جمعی در زیر پوست میوه های جوان و حداکثر تا عمق ۵ میلی متری صورت می گیرد. طول دورهٔ تخم ۳ تا ۴ روز می باشد.

حشره های ماده معمولاً یک بار روی هر میوه تخم گذاری می کنند وبرای این کار وسط میوه را انتخاب می کنند. هر مگس حداقل ۳ و حداکثر ۵۱ تخم و به طورمتوسط بین ۱۵ تا ۱۸ تخم در داخل هر سوراخ رها سازی می کند.کرمهای آفت بعد از تغذیهاز گوشت میوه پس از ۴ تا ۶ روز به حدکثر رشد خود می رسند واز میوه خارج شده و درداخل تبدیل به شفیره می شوند. عمق شفیرگی بستگی به نوع خاک دارد. در خاک های بابافت شنی عمق شفیره شدن بیشتر است و حداکثر در عمق ۱۰ سانتی متری خاک تبدیل بهشفیره می شوند

طول دوره شفیرگی در حرارت ۳۰ درجه سانتی گرارد ۸ تا ۱۰ روز میباشد. پس از آن حشره های کامل از خاک خارج شده، در هوا به پرواز درآمده و جفت گیریمی کنند. حشره های کامل ماده دو روز پس از جفت گیری اقدام به تخم ریزی در زیر سطحپوست میوه می کنند.

در شرایط طبیعی در استان هرمزگان طول دورهٔ یک نسل آفت بین ۸ تا۲۲روز طول می کشد. در مناطقی که درجه حرارت روزانه پایین تر باشد، طول دورهٔ یکنسل طولانی تر خواهد بود. این آفت در شرایط آب و هوایی ورامین و گرمسار ۳ تا ۴ نسلدر سال تولید می کند. در ناحیه حاجی آباد در هرمزگان تا ۹ نسل و در نواحی گرمسیرتراین استان تا ۱۲ نسل در سال تولید می کند. نظر به این که آفت مزبور فاقد دورهاستراحت اجباری در زمستان می باشد، در صورت مساعد بودن هوا در طول زمستان در سرتاسرسال فعال است.

/ 0 نظر / 9 بازدید