نیاز غذایی گیاهان به عنصر آهن


آهن از عناصر ضروری برای رشد و سلامتی بدن انسانها می باشد و بهترین راه تامین آهن مورد نیاز انسانها از ‏طریق تغذیه گوشت جانوران و منابع گیاهی است که غنی از آهن بوده باشند. به عنوان مثال گندم و برنجی که آهن ‏مورد نیازشان به مقدار کافی در طول دوره رشد تامین شده باشد، بهترین منبع برای تامین آهن مورد نیاز انسانها ‏می باشد‏.
متاسفانه به علت عدم تامین آهن مورد نیاز گیاهان و جانوران، غالب جامعه انسانی مخصوصا کودکان شیرخوار و ‏دختران در سن رشد، مجبور به استفاده از شربت های آهن می باشند که این روش تامین آهن بهیچ وجه قابل ‏مقایسه با روش های طبیعی که همانا تغذیه با منابع گیاهی و جانوری که غنی از آهن بوده باشند، نیست.
ضرورت تامین آهن برای کشت و زرع از سالیان بسیار قبل برای بشر مشخص شده بود. با گذشت زمان و ‏پیشرفت علم، مکانیسم های جذب آهن در گیاهان مورد بررسی دقیق قرار گرفت و اختلاف و تمایز منابع تامین ‏کننده آهن برای بشر نیز مشخص و آشکار شد. به عنوان مثال می توان به موارد زیر اشاره کرد که کشاورزان ‏برای تامین آهن در اختیار گیاه قرار می داده و می دهند‏:
- کوبیدن میخ طویله به تنه گیاهان
- ریختن براده آهن و ضایعات تراشکاری های آهن پای درخت‏
- اضافه کردن پودر های سنگ معدنی آهن مانند هماتیت و مگنتیت به خاک‏
- استفاده از سولفات آهن به عنوان کود
بر اساس نتایج سالها تحقیق و آخرین پژوهشهای دانشمندان، در حال حاضر این امر اثبات شده است مادامیکه آهن ‏بصورت محلول در آب باشد می تواند به عنوان کود، تامین کننده آهن مورد نیاز گیاهان بوده و مورد مصرف ‏گیاهان قرار گیرد. کلاته کردن آهن که همان تهیه کمپلکس های آلی آهن از ترکیب آهن با عوامل کلاته کننده آلی ‏است، بهترین و اقتصادی ترین روش محلول نگه داشتن عنصر آهن در محیط های قلیائی می باشد و لذا با توجه به‏pH خاک های ایران و قلیائی بودن آن، استفاده از کلات های آلی آهن در کشاورزی امری ضروری بوده و به ‏عبارتی تنها منبع تامین کننده آهن مورد نیاز گیاهان به حساب می آید.
یکی از مشکلات فراروی بخش کشاورزی در کشورهای کمتر توسعه یافته، تولید محصولات با راندمان پائین و ‏کیفیت کم می باشد. فقر آهن برخی از محصولات تولیدی در بخش کشاورزی اثرات مستقیمی در بخش بهداشت و ‏درمان دارد. به عنوان نمونه می توان به گندم و برنج تولید ایران اشاره کرد که عموما فقیر از نظر آهن می باشند ‏در صورتیکه اغلب محصولات وارداتی عموما غنی از میکروالمنت ها می باشند چرا که توجه به اهمیت آهن در ‏کشورهای توسعه یافته، سالهاست که مورد عنایت جدی قرار گرفته است. یکی از راههای حل این مشکل تولید ‏محصولات با راندمان بالا و کیفیت مناسب با ترغیب و تشویق کشاورزان به استفاده از میکروالمنت ها یا عناصر ‏ریز مغذی و مخصوصا کود آهن با ترویج کودهای ارزان قیمت و با کارآئی بالا ، می باشد‏.
مهمترین عوامل کلاته کننده آهن که در حال حاضر به مقدار زیادی بکار گرفته می شوند، بنیانهای آلیEDDHA،EDTA ،DTPA ،HEEDTA ،NTA و Citric acid می باشند که نمک آهن این ترکیبات به عنوان کود ‏مورد مصرف قرار می گیرند.
این مقاله در ادامه ابتدا به توضیح برخی ازکلات های موجود در بازار ایران پرداخته و ضمن شرح ویژگیهای ‏هرکدام و بیان معایب آنها و معرفی بعضی از کلاته کننده های جدید که طی چند سال گذشته وارد صنعت کودهای ‏آلی آهن شده اند، در خاتمه به شرح محاسن و خصوصیات شگرف کود مورد نظر که اخیرا در چرخه توزیع قرار ‏گرفته است، خواهد پرداخت.

/ 0 نظر / 522 بازدید