پرورش نشاء جعبه‌ای برنج

در دو دهه اخیر تلاش‌های زیادی در ایران جهتبکارگیری ماشین‌آلات در کشت برنج صورت گرفته است اما یکی از علت‌های اصلی عدماستمرار و ادامه استفاده از ماشین‌های کشت برنج، مشکل تهیه نشاء و پرورش آن بودهاست. به طوری که وجه تمایز اصلی کشت مکانیزه و سنتی برنج در پرورش نشاء، نشاء‌کاریو برداشت می‌باشد که در سیستم مکانیزه ماشین جایگزین نیروی انسانی در این مراحل شدهاست. هدف کشت مکانیزه برنج کاهش صعوبت کای، نشاءکاری منظم و هندسی به نحوی که تراکممطلوب بوته در واحد سطح تأمین شود، افزایش عملکرد و رسیدن به مدیریت کلان می‌باشد. در متن حاضر روش تهیه و پرورش نشاء جعبه‌ای خدمت خوانندگان محترم ارائه می‌شود امیداست مورد استفاده شما عزیزان قرار گیرد. عملیات پرورش نشاء جعبه‌ای از مراحل مختلفیتشکیل شده است که به شرح زیر می‌باشد:‌

تهیه خاک بستر بذر

خاک مناسب برای پرورش نشاء جعبه‌ای

مهمترین خصوصیات خاک خوب برای جعبه نشاء، اسیدیته (PH) مناسب،بافت متوسط با مواد آلی کافی و قابلیت نگهداری آب می‌باشد. خاک لوم رسی (خاک رسمخلوط با لوم و مواد گیاهی) مناسب‌ترین خاک برای این منظور است. خاک رسی (سنگین وچسبنده) و خاک شنی (سبک) مناسب این کار نیستند. بهترین نوع خاک بدین منظور، خاکشالیزاری، خاک جنگل، خاک باغ و خاکی است که قبلاً برای کشت مورد استفاده قرار گرفتهو حاوی مقداری مواد آلی است. به منظور استفاده از خاک شالیزاری بعد از برداشت محصولبرنج، با انجام شخم پائیزه خاک سطحی را در معرض هوا قرار داده و پس از جمع‌آوریبرای بستر بذر استفاده می‌نمائیم. البته در سال‌های اخیر کشاورزان گل شالیزاری رابعد از عملیات گل آب به طور مستقیم در جعبه نشاء استفاده می‌کنند که این روش دارایمزایا و معایبی به شرح زیر می‌باشد:

مزایا:

تنظیم بودن اسیدیته، کم بودن عامل بیماری‌زا، حاصلخیزی و موادآلی کافی.

معایب:

لزوم استفاده از روزنامه در کف جعبه به منظور جلوگیری از نشت وخروج گل‌آب از سوراخ‌های جعبه، ریختن گل‌آب در جعبه و تسطیح آن با دست، وجود بذر وعلف‌های هرز، سنگین شدن جعبه نشاء و عدم امکان استفاده از ماشین بذرپاش که استفادهاز این روش را در سطوح وسیع کشت مشکل‌ساز نموده است. تهیه خزانه مناسب به تولیدنشاء‌های مطلوب می‌انجامد. آماده‌سازی خاک بستر کشت باید در پائیز تمام شده باشد. در چنین مواردی، باید ۱۰ تا ۲۰ درصد بیشتر از حد مورد نیاز، اقدام به تهیه خاکنمائیم.

مقدار خاک مورد نیاز

مقدار خاکی که برای یک جعبه لازم است حدود ۵ کیلوگرم است. عمقبستر خاک در جعبه نشاء باید ۲ سانتیمتر باشد و ضخامت خاکی که برای پوشاندن بذر مورداستفاده قرار می‌گیرد باید ٠/۵ سانتیمتر باشد. جهت تولید نشاء برای سطحی معادل ۱۰۰۰مترمربع از زمین اصلی، نشاء‌های جوان به ۱۰۰ کیلو خاک و نشاء‌های نیمه‌بالغ به ۱۵۰کیلو خاک نیاز می‌باشد.

تمیز کردن و خشک کردن خاک

جمع‌آوری خاک ۲ تا ۳ ماه قبل از بذرپاشی باید انجام شود. بعد ازجمع‌آوری، خاک باید به خوبی خشک شود البته قبل از خشک شدن کامل، کلوخ‌های خاک بایدشکسته شده و خرد شود که در زمان شروع بذرپاشی اقدام به خرد کردن خاک توسط دستگاهکراشر (خاک خردکن) و جداسازی سنگ و بقایای گیاهی و علف‌های هرز سال قبل توسط صفحاتمشبک (الک) می‌نمائیم. وجود سنگ یکی از عوامل اصلی در شکستن انگشتی‌های ماشین نشاءکار در حین نشاء‌کاری می‌باشد.

تنظیم PH (اسیدیته) خاک بستر بذر

به طور کلی باید گفت زمانی بستر کشت برای تولید نشاء‌های قویمناسب است که اسیدیته آن بین ۴/۵ تا ۵/۵ باشد. اگر قرار باشد از خاک‌هائی بااسیدیته ۶/۵ تا ۷ برای بستر کشت استفاده نمود، نیاز به خنثی‌سازی و تعدیل اسیدیتهدر سطوح مناسب می‌باشد. در اصل، عملیات تعدیل اسیدیته باید دو تا سه ماه قبل اززمان بذرپاشی انجام گیرد. پیش از هر چیز دیگر، نمونه خاک‌ها باید جمع‌آوری و آزمایششوند. به منظور خنثی‌سازی اسیدیته، از گل گوگرد و یا پودر سولفور، به روش زیراستفاده می‌گردد:

خاک بستر بذر باید یک ماه قبل به طور کامل با گل گوگرد مخلوطشود. در این مورد، رطوبت خاک باید در حد ۸۰ درصد باشد. به منظور کاهش یک واحداسیدیته خاک می‌توان ۱۰۰ کیلوگرم خاک بستر را با ۱۰۰ گرم گل گوگرد مخلوط کرد. درابتدا، ۱۰ لیتر از کل خاک تهیه شده را با گل گوگرد مخلوط کرده، سپس مخلوط موردنظررا با باقیمانده خاک مخلوط می‌نمائیم که در این شرایط ترکیب یکنواختی بوجود می‌آید. میزان پودر سولفور لازم به ازاء هر ۱۱۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم خاک، حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرممی‌باشد. لازم به ذکر است چنانچه کشاورزان عزیز از خاک شالیزاری بعد از شخم پائیزهدر تهیه خاک بستر جعبه نشاء استفاده نمایند، مشکل تنظیم اسیدیته وجود نداشته و نیازبه کاربرد مواد فوق نمی‌باشد.

استفاده از کود در جعبه پرورش نشاء

مقدار استاندارد کود در جعبه برای سه عنصر K , P , N به میزان ۲گرم برای هر عنصر در نظر گرفته می‌شود که با استفاده از دستگاه میکسر (مخلوط‌ کن)خاک با کود به خوبی مخلوط می‌شود. چنانچه خاک بستر بذر از خاک‌های کوهستانی بوده واز نظر مواد غذائی فقیر باشد، تقریباً ۴ گرم از هر عنصر خالص کودی مصرف می‌شود. کودهای مصرفی ممکن است شامل سولفات آمونیوم، سوپر فسفات تریپل، سولفات پتاسیم وغیره باشد. چنانچه از کود اوره، فسفات آمونیوم و سولفات پتاسیم استفاده شود با توجهبه درصد عناصر موجود در آنها به ترتیب مقدار ٣/۵ گرم اوره، ۴/۴ گرم فسفات آمونیوم و۴گرم سولفات پتاسیم برای هر جعبه استفاده می‌شود. مصرف بیش از اندازه کودها ممکناست باعث ضعیف شدن گیاهچه‌ها به همراه افتادگی برگ‌ها بعد از مرحله ٢/۵ برگی شود. خاک بستر کشت باید کاملاً با کودها مخلوط شده و از خشک شدن آن نیز جلوگیری شود. بنابراین، رطوبت چنین خاک‌هائی باید در حدود ۸۰ درصد نگهداری شود به طوری که بهآرامی با دست شکل گیرد. برای نشاء‌های جوان، چون مرحله رشدشان کوتاه است، کاربردکودهای پایه به تنهائی کافی می‌باشد. چنانچه نشاء‌ها علائم توقف رشد و کمرنگ شدنبرگ‌ها را نشان دهند، کودهای اضافی باید در مرحله ٢/۵ برگی‌شان بکار روند.

به منظور ریشه‌دهی بهتر نشاء‌ها گاهاً ۲ تا ۳ روز قبل ازنشاء‌کاری به ازاء هر ۱۰۰ جعبه مقدار ۵۰۰ گرم کود سولفات آمونیوم به عنوان استارتربکار گرفته می‌شود.

لزوم حذف ریشک‌ها و زوائد شلتوک (گلوم‌های ناقص)

چنانچه بذرهای برنج دارای ریشک یا گلوم‌های ناقص باشند، حتیبذرهای مرغوب هم ممکن است هنگام سبک و سنگین کردن با محلول آب و نمک به سطح آب آیندو در نتیجه عملیات بذرپاشی به طور یکنواخت انجام نمی‌گیرد. در این مورد ریشک‌ها رامی‌توان بوسیله مالش دادن بذور در یک کیسه و سپس غربال کردن آنها حذف نمود. البتهدر سیستم مکانیزه از دستگاهی به نام ماشین ریشک‌زن بدین منظور استفاده می‌شود. عملیات انتخاب بذور مورد نیاز برای کشت با روش سبک و سنگین کردن بذور در محلول آب ونمک و حذف دانه‌های پوک، نیمه پر و نارس برنج انجام می‌شود.

تهیه بذر مرغوب در برنج

بذر مناسب، نشاء‌های قوی و خاک حاصلخیز از عوامل اساسی افزایشعملکرد در کشت برنج می‌باشند. بهترین راه برای تهیه بذر مناسب کشت،‌ انتخابمزرعه‌ای عاری از آفات و بیماری‌ها می‌باشد که بدین منظور پنجه‌هائی با دانه‌ها وخوشه‌های یک‌شکل را می‌توان با دست برداشت نمود.

/ 1 نظر / 19 بازدید
فرح بکیزارده

سلام خسته نباشید ممنون از مطالب مفیدتون یه سوال داشتم که جوابشو از تو متنتون پیدا نکردم از چه منبعی میتونیم مقدار نمکی که گیاهان دراب لازم دارندو به دست بیاریم ؟ مثلا اینکه تا به چه اندازه نمک در اب باشه تا به گیاه لطمه نخوره نمیدونم شما میتونید کمک کنید یا خیر اما دنبال میزان نمکی که گیاهان برنج . ذرت . چغندر قند. سیب زمینی و نخود در ابشون باید باشه تا گیاه لطمه نبینه هستم ممنون میشم اگر هر چه سریعتر راهنماییم کنید ممنون از وبلا گ مفیدتون یاحق [گل]