کشت گیاه نعناع

نام علمی نعناع:

نعنای آبی – یا نعنای مرداب

Mentha haplocalyx

نعنای وحشی – یا نعنای ژاپنی

Mentha japonica

نعنای آسیایی

Mentha kopetdaghensis

نعنای استرالیایی – نعنای رودخانه

Mentha laxiflora - Forest mint

نعناع فلفلی

Mentha spicata

نعنای کانادنسیس
نعنای سروینا – پونه هارت
نعنای برگاموت – نعنای لیمویی
نعنای کریسپاتا – نعنای برگ چین‌دار
نعنای کونینگامی
نعنای داهوریکا
نعنای باریک – نعنای دیمنیکا

ریشه نعناع:

ضخامت ریشه نعناع ۳ت۴میلیمتر است و دارای گره های متعدد است که محل رویش ریشه های باریک ودرنتیجه تشکیل گیاهان کوچک در اطراف پایه مادری میباشد ریشه نعناع چندان عمیق نیست وبصورت پراکنده در سطح خاک نیز گسترش می یابد.

ساقه نعناع:

نعناع دارای ساقه چهارگوش بوده وبه واسطه وجود آنتوسیانین ها به رنگ بنفش است وطول متفاوت داشته وبسته به شرایط اقلیمی بین ۳۰تا ۱۰۰سانتیمتر است وقسمتهای فوقانی آن از انشعابهای زیادی برخورداراست .

برگ نعناع:

برگها دراین گیاه بلند وبطول۳تا۹سانتی متر وعرض۱تا۳سانتیمتر است شکل یرگها بیضی وپهن وکناره ها دندانه دار وبه رنگ سبز تیره میباشند. رگبرگها به رنگ آبی ودر پهنک برگ دارای انشعابات متعدد هستند.

گل نعناع:

گلهای نعناع بنفش رنگ بوده وبه صورت خوشه های مجتمع روی چرخه هایی دیده میشوند عمرشان کوتاه بوده ومدت کوتاهی پس از ظهور از گیاه جدا میشوند.

میوه نعناع:

میوه نعناع کپسولی کوچک وبه رنگ قرمز تیره است. بذر این گیاه فاقد ارزش رویشی است بهمین دلیل این گیاه توسط سایر روشها بجز بذر تکثیر میشود.

دلیل بوی مطبوع نعناع:

به دلیل وجود اسانس در اندامهای رویشی،گیاه از بوی مطبوع ومزه ای خنک وتند برخورداراست. اسانس ابتدا در اندامهای رویشی از همان اوایل رشد گیاه ساخته شده وبا رشد گیاه سرعت سنتز آن افزایش یافته ودر حفره های زیر کوتیکول ساخته وذخیره میگردد.برگها ۲تا۲/۷درصد وگلها۴تا۰/۶ درصد اسانس دارند وساقه ها فاقد اسانسند.بطور متوسط اندامهای هوایی دارای ۱تا۱/۵درصد اسانس دارند.وترکیبات تشکیل دهنده اسانس به بیش از ۲۰نوع میرسد که مهمترین آنها منتول است که از برگهای جوان استخراج میشود. اسانس گلها کمتر منتول داشته وبیشترین ترکیب آن را منتوفوران تشکیل میدهد سایراسانس های موجود دراین گیاه میتوان منتون وپیپریتون وپینن وسابینن وسینئول ومتیل استات را نام برد.

طول دوره رشد نعناع:

دوره رویشی نعناع از رویش تا گلدهی ۸۰تا۱۰۰روزاست.

شرایط اقلیم ونیازهای اکولوژیکی نعناع: درجه حرارت مورد نیاز جهت کشت نعناع:

این گیاه با اکثر شرایط آب وهوایی واقلیمی سازگار است ودر بیشتر نقاط دنیا رویش میکند بهتراست از کشت آن در مناطق خیلی سرد خودداری گردد.اندامهای ازیرزمینی تا ۱۷-درجه سانتیگراد تحمل وزندگی خفیف دارند حتی دمای۳۰-درجه را هم برای مدت کوتاه تحمل دارند. نعناع برای رویش به درجه حرارت ۲تا۳درجه نیاز دارد ولی درجه حرارت اپتیمم برای گیاه ۱۰درجه سانتیگراد است. برای رشد اندامهای هوایی مخصوصا برگهای جوان سرما مناسب نیست اگرچه اندامهای هوایی نیز تحمل دمای تا۸-درجه را برای مدت کوتاهی دارند. درجه حرارت مناسب بمنظور تولید اسانس ۱۸تا۲۰درجه سانتیگراد است. برخی تحقیقات نشان داده است که دماهای بالاتر از ۲۲درجه تولید ومیزان اسانس را افزایش میدهد.

نیاز نوری نعناع:

از نظر نوری گیاهی شب کوتاه است ودرشرایط روز های بلند محصول افزایش وسنتز اسانس با سرعت بیشتری انجام میشود.

آبیاری نعناع:

نعناع بعلت داشتن ریشه های سطحی قادر به جذب رطوبت از اعماق نیست وباید آبیاری آن با فواصل کم وبصورت سطحی انجام شود این گیاه در شرایط بارندگی بمیزان ۷۰۰میلیمتر بصورت دیم کاشته میشود. این گیاه از ۳تا۴هفته پس از رویش تا قبل از گلدهی به آب کافی نیازدارد. . میزان اسانس تولیدی با رطوبت خاک رابطه مستقیم دارد همچنین این موضوع با حاصلخیزی خاک نیز رابطه مستقیم دارد وهرچه خاک از مواد غذایی غنی ترباشد میزان اسانس وکیفیت آن بیشتر میشود. بهترین اسیدیته خاک برای کشت نعناع ۵تا۸است . وبطور کلی خاکهای اسیدی با زهکشی خوب برای کشت نعناع مفید ترند.

آماده سازی زمین وتهیه بستر اندام رویشی: تناوب زراعی نعناع:

نعناع گیاهیست که ۲تا۴سال در زمین باقیمانده وارزش اقتصادی خودرا حفظ میکند این رو تناوب یا چرخه زراعی وتهیه بستر کاشت در افزایش عملکرد وموفقیت زراعت آن نقش بسیار تعین کننده ای دارد.از نظر تناوب بهتراست پس از گیاهانی مانند غلات و گیاهان وجینی کشت گردد. وبرای کشت مجدد بهتر است پس از چهار سال از زمان برداشت دوباره به کاشت آن در همان زمین اقدام نمود.

کود مورد نیاز نعناع:

بهتراست در فصل پائیز زمین شخم عمیق شده وبا کود حیوانی بمیزان ۴۰تا۵۰تن (کود کاملاً پوسیده) وکودهای شیمیایی فسفاته بمیزان۱۰۰ وپتاسه بمیزان ۱۵۰ و همچنین کودهای ریزمغذی(آهن- مس- منگنز- روی- منیزیوم) بمقدارکافی غنی شود وبا دیسک زیرو رو گردد بدین ترتیب بستری مناسب برای کاشت فراهم شود .

زمان ونحوه کاشت: تکثیر نعناع:

همانطور که گفته شد نعناع بذر قابل رویش تولید نمیکند وتکثیر آن از طریق تقسیم ریشه وقلمه ساقه وپاجوش انجام میشود.

زمان کشت نعناع:

زمان کاشت در دو فصل بهار وپائیز انجام میشود لیکن کشت بهاره به کشت پائیزه ترجیح داده میشود. بهترین زمان کاشت دربهار اواخر اردیبهشت واوایل خرداد است. فاصله ردیفهای کاشت ازهم ۵۰تا۶۰سانتیمتر عمق کاشت۱۰تا۱۲سانتیمتر انتخاب میشود. در اواخر بهار زمان مناسبی برای تکثیر نعناع از طریق قلمه های ساقه است ودراین روش فاصله ردیفها از یکدیگر بین ۵۰تا۷۰ سانتیمتر مناسب است. همچنین زمان یاد شده برای جدا سازی پاجوشها نیز مناسب است . نهایتاً فاصله دو بوته ازهم روی ردیفها باید به ۲۰تا۳۰سانتیمتر برسد پس از کاشت بلافاصله زمین باید آبیاری گردد.

مرحله داشت گیاه نعناع:

درطول دوره رویشی گیاه باید مزرعه تحت مراقبت قرار گرفته وعملیات آبیاری وتغذیه ومبارزه با علف های هرز وآفات وامراض در آن صورت گیرد.نعناع بعلت ریشه های سطحی به آب کافی نیاز دارد بهترین روش برای آبیاری مزرعه استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار است که بستگی به کیفیت آب میتواند بارانی یا قطره ای انجام شود مهمترین مراحلی که مزرعه نعناع باید آبیاری شود پس از رویش وپس از تشکیل شاخه ها ی جدید و در مرحله جوانه زنی و پس از اولین برداشت محصول است.

مبارزه با علف های هرز و آفات زراعت نعناع:

بهتراست در مبارزه با علفهای هرز از روش های غیر شیمیایی استفاده شود واز روشهای مکانیکی نظیر وجین استفاده کنیم بدین ترتیب میتوان در اوایل بهار خاک بین ردیفهارا برگردان نمودولی چنانچه امکان اجرای روش مکانیکی وجود نداشت میتوان از علفکش مرکازین بمیزان ۳/۵تا۴کیلوگرم درهکتار استفاده نماییم . که در کشتهای پاییزه درفصل بهار وقبل از رویش گیاه ودر کشتهای بهاره پس از کشت میتوان از علفکش های نامبرده استفاده کنیم . درسال دوم وسوم اوایل بهار قبل از رویش دوباره گیاه کاربد علف کش های مرکازین بمیزان ۴تا۵کیلو گرم و آرزین ۳تا۴کیلوگرم در هکتار توصیه میشود. از علفکش سینبار نیز میتوان قبل از رویش گیاه بمیزان ۴تا۵کیلوگرم درهکتار بصورت محلول پاشی استفاده نمود.همچنین در طول رویش هم میتوان از علفکش رونستار بمیزان ۳تا۴لیتر درهکتار استفاده نماییم.

درطول دوره رشد بایستی با آفات وامراض مبارزه نماییم .استفاده از سموم در تولید این گیاهان توصیه نمیشود ولی چنانچه آفات وامراض حالت طغیانی داشتند بهتراست با کارشناسان مربوطه مشورت واز روش های بی خطر برای انسان ومحیط زیست استفاده نمود.

برداشت محصول:

نعناع در سال ۲تا۳بار برداشت میشود وروش برداشت ارتباط نزدیک با نحوه استفاده از اندامهای برداشت شده دارد.بعبارتی بستگی به این دارد که گیاه را باهدف سبزی یا تهیه اسانس برداشت نمائیم. برای تهیه اسانس برداشت درمرحله گلدهی صورت میگیرد. وبرای استفاده بعنوان سبزی قبل از گلدهی و از اندامهای جوان وشاداب استفاده میشود.

برداشت ممکن است بسته به سطح زیر کشت بصورت دستی یا ماشین انجام شود درهرصورت گیاهان بایستی از ارتفاع ۴تا۵سانتیمتری بریده شوند ومدتی بر روی زمین باقیمانده تا رطوبت اندامهای برداشت شده به حدود ۴۰درصد کاهش یابد. این کار هم باعث کاهش حجم وهم تسریع در حمل ونقل گیاه میشود.در بیشتر نقاط دنیا نعناع بدین صورت برداشت میشود اما اخیراً در روش جدید بلافاصله پس از برداشت گیاهان داخل جعبه های مخصوص گذاشته شده وبه خشک کن ها هدایت میشوند وخشک میگردند.

اکثر محققان براین عقیده هستند که برداشت نباید قبل از خرداد انجام شود زیرا دراین مرحله اسانس های استخراجی کیفیت چندانی نداشته وبیشترین اسانس منتون است. بهترین زمان دراولین برداشت اول تا۲۵تیرماه ودومین برداشت آخرمرداد تا ۱۵مهرماه وسومین برداشت تا ۱۵آذرماه است دراین صورت سالانه ۵۵تا۶۰کیلوگرم اسانس ازهرهکتار زمین بدست می آید .

متوسط عملکرد سالانه وزن تر محصول ۱۲تا۲۰تن درهکتار است مقدار اسانس تولیدی ۲تا۴کیلوگرم به ازای هرتن محصول است. چنانچه هدف از برداشت فقط برگها باشند بایستی صبح زود وقبل از گلدهی انجام شود عملکرد محصول در این روش ۱/۲تا۱/۸تن درهکتار برگ خشک است.

/ 3 نظر / 1867 بازدید

http://hagheghat.persianblog.ir/post/1454/

طاهره کریمی

سلام خداقوت واقعا وبلاگتو ن جامع عالیه.

شاهپورزاده

فروش کود دامی و ورمی کمپوست مشاوره رایگان در امر راه اندازی کارگاه تولید کود ورمی اینجانب علیرغم داشتن معلولیت جسمی و حرکتی شدید برای اینکه سربار اجتماع نباشم اقدام به راه اندازی این کارگاه نمودم لذا ازشما خواننده محترم درصورت نیاز به خرید کود , صرفا از اینجانب خریداری نمایید خرید شمــــــــــــا = کمک به اشتغال معلولین عزیز بخشی از درامد حاصله نیز صرف معلولین عزیز خواهد شد 09370958976 شاهپورزاده...