کشاورزی زیستی ـ بخش اول

نظام بازرسی وکنترل:

به تمام عملیات لازم برای کنترل و بازرسی مراحل تولید و محصولاتتولید شده به‌صورت زیستی به‌منظور صدور گواهینامه، گفته می‌شودAnonymous,(۲۰۰۱).

بازاریابی:

اقدام برای فروش و عرضه، حراج، تحویل یا قراردادن در معرض دید وخرید مصر ف کنندگان استAnonymous,(۲۰۰۱).

عامل:

هر شخص حقیقی یا حقوقی است که به امر تولید، آماده سازی یاواردات محصولات زیستی از یک کشور دیگر و به قصد فروش آنها در بازار اقداممی‌کندAnonymous,(۲۰۰۱).

ترکیبات:

هرگونه مواد افزودنی که در مراحل آماده سازی و فرآوری محصولاتزیستی به‌منظور هماهنگی با قوانین اتخاذ شده برای تولید محصولات زیستی به‌کارمی‌رود(Anonymous,۲۰۰۱).

کشاورزی زیستی چیست؟

کشاورزی زیستی یکی از نظام‌های بسیارکهن کشاورزی است که بشر ازسال‌های گذشته با آن آشنا بوده است، اما رشد سریع جوامع انسانی، افزایش فرهنگ مصرفو عدم تعادل میان تولید و مصرف، باعث شد کشاورزی صنعتی جایگزین کشاورزی سنتی شود. استفاده از فناوری‌هایی همانند تولید و کشت گسترده‌ی ارقام پرمحصول گونه‌های زراعی،باغی، ترویج و استفاده از انواع کودها و سموم شیمیایی، نقش مهمی در افزایش تولیداتکشاورزی ایفا کرد؛ هم‌چنین مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی از فن آوری‌های جدید بشر درسه دهه‌ی اخیر می‌باشد که انقلاب بزرگی را در امر افزایش تولیدات کشاورزی به‌وجودآورده است؛ در نتیجه‌ی به‌کارگیری فن آوری‌های در پیش گفته شده، کشاورزی سنتی تغییریافته و به شکل مدرن و صنعتی درآمد.

گفتنی‌ست سیستم کشاورزی ارگانیک درطول دو دهه‌ی اخیر به‌طورفزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته ا‌ست؛ بسیاری از کارشناسان این سازوکار را پاسخیبرای برطرف کردن مشکلات کنونی کشاورزی در دنیا می‌دانند، به‌شیوه‌ای که از منظرحفاظت محیط زیست، منابع تجدید ‌ناپذیر،‌ بهبود کیفیت مواد‌غذایی، کاهش تولیدفرآورده‌های مازاد و غیرضروری و جهت‌گیری بخش کشاورزی به سوی نیازهای بازار موثراست.

کشاورزی ارگانیک به‌طورکامل متکی برحفظ تعادل اکولوژیک و تقویتفرآیندهای بیولوژیکی تا حدمطلوب آنهاست، ازسویی حفظ ساختمان خاک و میکروارگانیسم‌هاو حشرات در این سیستم لازم و ضروری می‌باشد، به‌دلیل خودداری از مصرف نهاده‌هایشیمیایی و مصرف اندک یا عدم مصرف نهاده‌های خارجی در این سیستم فشار چندانی برمنابع محدود زمینی وارد نمی‌شود.

امروزه مواد زیان‌آور و آثار بقایای سموم و آفت‌کش‌ها در موادغذایی و آلودگی آب‌های زیرزمینی به نیترات بسیار مورد توجه عموم قرار گرفته ‌است.

اکثر مردم بر اساس الگوی غذایی روزانه خود مقادیر قابل توجهی ازباقیمانده‌ی آفت‌کش‌ها و سموم دیگر را مصرف می‌کنند که در طولانی مدت باعث بروزمشکلات مهمی برای مصرف‌کنندگان این محصولات خواهد شد. شایان ذکر است به‌دلیلویژگی‌های مثبت سیستم‌ ارگانیک و محصولات این روش کشاورزی در مقایسه با سایرمحصولات، (برای نمونه ماده‌ی خشــک و محتوای پروتئــین بیــشتر، طعم بهتر و کیفیتمطــلوب‌تر محصـولات تولید شده به شیوه‌ی ارگانیک) این نوع از کشاورزی محبوبیتبسیاری در جوامع کسب کرده است.

افزایش میزان تقاضا برای محصولات کشاورزی زیستی از سوی مصرفکنندگان منجر به پیدایی بازارهای جدیدی برای فروش این محصولات شده است.

درحال حاضر در بسیاری از کشورهای جهان کشاورزی ارگانیک درحالاجرا بوده و مناطق تحت مدیریت ارگانیک و بازار صادراتی این محصولات درحال افزایشاست؛ این درحالی‌ست که کشورما با توجه به شرایط مناسب و نیروی کار فراوان حرکت قابلتوجهی برای برنامه‌ریزی، هدایت و حمایت از این روش تولید نداشته و کشاورزان از اینمزیت مناسب و کل جامعه از موقعیت بهبود تغذیه، بهداشت و محیط زندگی خود محروم‌مانده‌اند.

تعریف کشاورزی زیستی در کشورهای گوناگون متفاوت است، اما اینتعاریف دارای وجه اشتراکی عبارت از مصرف به‌شدت محدود کودهای شیمیایی و سموم دفعآفات نباتی در تولید محصولات کشاورزی((Gary Gardner,۱۹۹۶، تعامل سازگار فعالیت‌هایانسانی با چرخه‌ی طبیعت و استفاده‌ی متعادل و منطقی از آن هستند، گفتنی‌ست این امرمنجر به ایجاد تعادل پایدار در منابع پایه آب و خاک خواهد شد(نیکبخت، ۱۳۸۲).

در کشاورزی زیستی با استفاده‌ی مناسب از منابع تجدیدپذیر امکانو توان تولید مقادیر قابل قبولی از محصولات زراعی، دامی و مواد غذایی مورد نیازانسان و هم‌چنین شرایطی همانند مصونیت در برابر آفات و بیماری‌ها برای گیاهان ودام‌ها فراهم می‌شود. بنابراین، هدف پایداری در درون مفهوم کشاورزی زیستی نهفته استو یکی از عوامل اصلی تعیین کننده در پذیرش یا اعمال روش‌های تولیدی ویژهاست(دهقانیان و همکاران، ۱۳۷۵)

اهداف کشاورزی زیستی

کشاورزی زیستی سازوکاری شناخته شده برای تولید محصولات کشاورزیو دامی است که بهداشت اکوسیستم‌های کشاورزی را هم‌زمان با تولید غذای سالم ارتقاءمی دهد. گفتنی‌ست این نوع از کشاورزی از کشت منظم و عملیات بیولوژیکی برای کنترلعلف‌های هرز و آفات، پیدایی خاکی حاصل‌خیز، بالا بردن چرخه‌های بیولوژیکی و افزایشتنوع زیستی استفاده می‌کند.

در واقع هدف کشاورزی ارگانیک ایجاد سیستم‌های تولید کشاورزییکپارچه‌ی نظام یافته و انسانی است که تضادی با منافع محیطی و اقتصادی ندارد. دراین نوع کشاورزی علاوه بر آن‌که آسیب چندانی به منابع تجدیدپذیر مورد بهره برداریتوسط بخش کشاورزی وارد نمی‌شود امکان و توان تولید مقادیر قابل توجهی از محصولاتزراعی، باغی، دامی و مواد غذایی موردنیاز انسان و هم‌چنین شرایطی همانند مصونیت دربرابر آفات و بیماری‌ها برای گیاهان و دام‌ها را فراهم می‌کند؛ بنابراین هدفپایداری درون مفهوم کشاورزی ارگانیک نهفته است و یکی از عوامل اصلی تعیین کننده درپذیرش یا اعمال روش‌های تولیدی ویژه است.

واژه‌ی «پایدار» در مفهوم گسترده بر حفظ منابع تجدید پذیر(خاک،انرژی، کانی‌ها) و موضوعات زیست محیطی و پایداری اجتماعی اهمیت بسیاری قائل می‌شود.

واژه‌ی «ارگانیک» بهترین مفهومی است که علاوه بر اشاره به نوعنهاده‌های استفاده شده، به مزرعه به‌عنوان موجودی زنده‌ای واحد و منسجمی می‌نگرد کهتمامی اجزاء تشکیل دهنده‌ی آن یعنی خاک، کانی‌ها، مواد آلی، میکرو ارگانیسم‌ها،آفات، گیاهان، حیوانات و انسان بر یکدیگر اثر متقابل دارند.

در بسیاری از کشورهای اروپایی کشاورزی ارگانیک به‌عنوان کشاورزیاکولوژیک شناخته شده است که در این نوع از کشاورزی مطرح می‌شود مدیریت و کنترلاکوسیستم را می‌توان جایگزین مصرف نهاده‌های خارجی کرد.

سیستم‌های تولید محصولات ارگانیک بر فعالیت مدیریت دانش پایه،منابع داخل مزرعه و کار با طبیعت تاکید دارند برای نمونه تناوب محصولات از خطر شیوعآفات جلوگیری می‌کند و منجر به کاهش نیاز به کنترل آفات می‌شود.

سیستم‌های تولید محصولات زیستی برای دستیابی به اهداف زیر طراحیمی‌شوند:

۱)به حداکثر رساندن فعالیت بیولوژیکی خاک

۲)سالم نگه‌داشتن خاک در بلندمدت با به‌حداقل رساندن فرسایشخاک

۳)پرورش دام با شرایط زندگی مطلوب از نظر بهداشت و سلامت

۴)بازیافت مواد اصلی گیاهی و حیوانی، بازگشت مواد غذایی بهزمین و به حداقل رساندن استفاده از منابع غیرقابل تجدید

۵)ارتقاء تعهد محیطی جهت استفاده از زمین، آب، هوا و به حداقلرسانیدن آلودگی کشاورزی

۶)تولید غذا با کیفیت و کمیت کافی

۷)ایجاد هماهنگی میان تولید محصولات کشاورزی و دامی

۸)فراهم شدن شرایط زندگی مناسب برای تمام تولیدکنندگان محصولاتزیستی به‌منظور حفظ سلامتی کشاورزان، توسط ایجاد اکوسیستم سالم

۹)تولید غذای سالم و متنوع

۱۰)تولید منسوجات بادوام و با کیفیت

۱۱)حفظ تنوع ژنتیکی سیستم‌های تولید و محیط‌های اطراف آن‌هاشامل حفاظت از محیط زندگی گیاهان و حیات وحش

۱۲)ایجاد بهره‌برداری سالم از آب‌ها و حفاظت از منابع آبی وگونه‌های زیستی درون آن‌ها

۱۳)افزایش درآمد کشاورزان در مناطق کم بازده و کاهش هزینه‌هایتولید(Willler and yussefi, ۲۰۰۴)

کشاورزان ارگانیک باید مهارت‌های خود را در مدیریت مزرعه،دسترسی به مزارع به‌عنوان سیستم‌های سالم و استفاده از واریته&zw

/ 1 نظر / 3 بازدید
l.m

mersi . yaddashtet kamel , mofid bood. l.m . daneshjooye arshad fisiologi . saveh.