کرفس

برگ این گیاه به دلیل داشتن مواد معطر در مراسم سوگواری در یونان قدیم به گردن آویخه می شد وسنبل عزاداری به حساب می آمد ولی بعد ها از ان در مراسم شادی و÷یروزی استفاده می شد. به نظر Vavilov نوع اهلی این گیاه از نوع وحشی و خود وری آن (A.g.var.graveolens  L )  به وجود آمده است. در قرن اول  بعد از میلاد مسیح  در ایتالیا بین نوع خود روی واهلی آن فرق گذاشته شد.در گزارشات Russell آمده است که یونانیان از ان شرابی به نام Selinites  تهیه می کردند واز ساقه وبرگ های ان اجهای به نشانه ÷یروزی  در مسابقات دو ومیدانی به قهرمان داده می شد.ایرانی ها نیز از ان در حمام بخار برای بر طرف کردن سردرد استفاده می کردند.

دامنه انتشار این گیاه  را می توان از طریق ارو÷ای شمالی (سوئد) به کشورهای آفریقایی الجزایر,مصر وحبشه وبلاخره در مناطق آسیایی قفقاز,بلوچستان وبلوچسان وهندوستان دانست.بعضی  ها اولین گزارش آن را مربوط به کشور مصر می دانستند (۶۰۰ تا ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) و بر این عقیده اند که این گیاه در آنجا به عنوان  گیاه زینتی ودارویی مورد استفاده قرار می گرفت.

مشخصات گیاه شناسی

کرفس نیز ازخانواده چتریان(Umbelliferaceae)  است. گیاهی است دو ساله یعنی در سال اول برگ تولید می کند ودر سال دوم ساقه های هوایی گل دهنده ظاهر می شود وبذر می دهد.این گیاه در برخی شرایط مانند گیاهان یکساله در سال اول تولید گل وبذر ودر سال دوم  گل وبذر تولید می نماید.گلهای کرفس کوچک وسفید رنگ اند  که به صورت چتر مرکب ظاهر می شود ودر انتهای ساقه گلدهنده  به ارتفاع ۶۰تا ۹۰ سانتی متر می گیرد.

کرفس از نظر گیاه شناسی  انواع مختلفی دارد .ابتدا در قرن ۱۷ میلادی بود که مصرف اغنواع واریته ها رواج یافت.به نظر Quiros حدود ۱۴ گونه از جنس Apium  تا کنون گزارش شده است ولی تنها گونه Graveolens   کشت وپرورش داده می شود.

کرفس برگی (A.g.var. secalium )  با ریشه افشان وبرگهای پرپشت ،نازک با دمبرگ کوتاه وتوخالی وشباهت زیادی با انواع خود روی آن دارد.انشعابا ریشه ای در این نوع زیاد است.ریشه ها ضخیم وغیر قابل مصرف اند از برگ های معطر ان مانند جعفری  به صور ازه یا خشک شده به عنوان ادویه در سوپ استفاده می  شود.

کرفس قمری(A.g. var. rapaceum)  که از رشد سه عضو ساقه ،هیپوکوتیل (فاصله بین ابتدای ریشه تا محل رویش لپه ها) وریشه غده ضخیمی را تشکیل می دهد که قسمت قابل مصرف ان است.درممالک غربی این نوع کرفس بیشتر  کشت می شود.

کرفس معمولی (A.g  var  dulce) ریشه افشان دارد .دمبرگ های ضخیم وطویل آن مورد استفاده غذایی قرار می گیرد. برگ های این نوع کرفس پهن تر از نوع کرفس برگی است.نوع اخیر در ایران در سطح نسبتآ وسیعی کشت می شود.که در یان بخش به چگونگی کشت  وزرع آن خواهیم پرداخت.فاز زایشی تحت تآثیر بهارش بوجود می آید.دمای متوسط برای این دوره بین ۴ تا ۱۴ درجه سانتی گراد است.مرحله زایشی گیاه با ساقه گلدهنده  به ارتفاع بیش از یک متر نمایان می شود.ساقه مزبور ساقه های فرعی زیادی دارد که همگی دارای گل های سفید کوچک هستند.

ارزش غذایی واهمیت اقتصادی

این گیاه اسانس مخصوصی دارد که عامل آن روغن های فرار اتری  آپیئین (Apiin) است.Apiin  عمده ترین ترکیب  گلیکوزیدی برگها  وریشه کرفس است.کرفس سر شار از املاح معدنی  وویتامین ها به ویژه E   و C  می باشد. طعم تلخ  برگهای  آن مربوط  به نوعی گلیکوزید است که ا کنون شناسایی نشده و فرمول آن  نا مشخص است.

/ 0 نظر / 129 بازدید