جینکو (ژنیکو)

گل های نر به رنگ زرد و به شکل شاتون و گل های ماده به صورت مجتمع که در انتهای شاخه قرار دارند . زمان گلدهی درخت در فصل بهار - میوه ها شفت مانند با گوشت نارنجی و به شکل گرد یا تخم مرغی که شباهت زیادی به میوه آلو داشته و بوی نامطبوعی ( ناشی از بوتیریک اسید ) دارد و همانند شاه بلوط دارای محرک های شیمیایی سمی است که می تواند حساسیت پوستی شدید ایجاد نماید .

این درخت با نام علمی Ginkgo biloba از خانواده Ginkgoaceae  می باشد که تنه خاکستری آن بین ۳۰ تا ۵۰ متر ارتفاع و حدود ۸ متر گستردگی دارد . بومی کشور چین - ژاپن و کره ( به طور کلی شرق آسیا ) بوده و عمدتاً در کوه ها و باغ های معابد توسط راهبان که از نظر آنان درختی مقدس بود کاشته می شد . برگ های آن مصرف دارویی داشته و همچنین نسبت به انواع آفات - بیماری ها و حتی خشکی بسیار مقاوم است ، در واقع این گیاه از قدرت سازگاری فوق العاده ای برخوردار می باشد . عمر متوسط هر درخت حدود ۱۰۰۰ سال - اکثراً زینتی و پایه ماده آن به علت تولید بذرهای متعفن و بودار کمتر کاشته می شود . گرده افشانی آن توسط باد انجام می گیرد و معمولا ً فاصله بین گرده افشانی تا لقاح ۴ تا ۷ ماه به طول می انجامد . عطر و بوی بذهای این درخت کم و تاج آن مخروطی یا هرمی شکل بوده که در اثر افزایش سن پهن می گردد .

نیازهای اکولوژیکی

جینکو درختی است بسیار سازگار و نورپسند که به استرس هایی نظیر خشکی - آلودگی هوا - یخبندان - باد - دود - گردو غبار - سنگینی بافت خاک و ... مقاوم می باشد . در بسیاری از قسمت های معتدل جهان که فصول مختلف و بارندگی متوسط دارند از جمله در مناطق شمالی ایران ( مازندران - گیلان ) - اطراف تهران - مناطق شرق - غرب و جنوب غربی کشور به خوبی رشد می کند .

جینکو ها از معدود موجودات زنده ای بودند که بعد از بمب اتمی هیروشیما در ژاپن به سال ۱۹۴۵ که تقریبا ً همه گیاهان و جانوران منطقه از بین رفتند توانستند در آن شرایط زنده بمانند بدون آنکه هیچ موتاسیون ( جهشی ) در آنها صورت گرفته باشد .

خاک مورد نیاز این درخت مخلوطی از خاک رس - خاک برگ و ماسه است ولی می تواند خاک های دیگر را نیز تحمل کند .

ضمنا ً خاک های نرم و زهکشی شده با رطوبت کافی جهت رشد آن مناسب است .
  
تکثیر

ازدیاد این درخت به دو طریق انجام می شود :

جنسی : در این روش میوه های درخت را در اواسط پاییز جمع آوری و عمل جداسازی بذور و قرار دادن آنها در لایه هایی از ماسه مرطوب به مدت ۱۰ هفته و متعاقب آن در دمای ۱۵ تا ۲۱ درجه سانتی گراد با این هدف که جنین ها رشد خود را تکمیل کنند ، انجام می گیرد . این بذور برای جوانه زنی خوب به یک دوره سرمادهی به مدت چند ماه در دمای ۴ درجه ساتی گراد نیاز دارند . نهال های بذری این درخت ( seedlings ) ، درختان نر و یا ماده تولید می کنند اما تا زمانی که درختان ، گل ندهند ( پس از ۲ سال ) نمی توان جنسیت آنها را تشخیص داد . همانطوری که اشاره شد میوه های شبه آلویی که بر روی درختان ماده تشکیل می شوند بوی نامطبوعی داشته بنابراین فقط از درختان نر برای منظورهای زینتی و تزئینی استفاده می شود . به همین دلیل ازدیاد از طریق بذر زیاد کاربرد ندارد .

غیر جنسی : به وسیله قلمه های نرم که از درختان نر در اوایل تابستان گرفته می شود می توان آنها را در گلخانه و یا زیر بستر میست ( mist ) ریشه دار نمود به شرطی که با هورمون IBA تیمار گردند . همچنین ازدیاد تجاری این گیاه توسط کشت بافت ( Tissue culture ) پیوند جوانه شکمی و قاشی که پیوندک ها از درختان نر گرفته شده و بر روی پایه های بذری قرار داده می شوند ، انجام می شود . 

  
ترکیبات شیمیایی 
  برای مصارف دارویی ، برگ های بادبزنی شکل و یا اندام های هوایی گیاه را در اواخر بهار و اوایل تابستان ( ماه های خرداد و تیر) جمع آوری و سپس آن را خشک و یا عصاره گیری می کنند . بر اساس بررسی های به عمل آمده مهمترین ترکیبات موجود در برگ - اندام های خشک شده و همچنین عصاره آنها به شرح زیر می باشند :

فلا ونوئیدهای گلیکوزیدی مانند کوئرستین و کامپروفیل - ترپن لاکتون ها - جینکولیدها - بی فلاونوئیدها استروئیدها - آلکان ها - لیپیدها - بنزنوئیدها - کارتنوئیدها - کربوهیدرات ها - ترپن ها و فنیل پروپانوئیدها .

مصارف دارویی 
  حدود ۵۰۰۰ سال قبل توسط شن نونگ پزشک در طب سنتی کشور چین و در حال حاضر در جهان امروز از محصولات جینکو که به شکل دارویی ( قرص - کپسول - شربت ) ، خوراکی ( نوشیدنی - دم کرده - چای ) و آرایشی ( کرم - شامپو - صابون ) وجود دارند و در اکثر کشورهای اروپایی و آمریکایی به عنوان داروهای شفابخش و مکمل رژیمی به مردم معرفی و در درمان بسیاری ار بیماری ها استفاده می شوند از جمله :
آسم - سرفه - زنگ گوش یا طنین مزمن گوشی - آلزایمر ( فراموشی ) یا کم شدن حافظه در افراد مسن - نارسایی های عروقی مغزی - تصلب شرائین - سرگیجه - بی حسی اندام - نارسایی های جنسی - افسردگی در افراد مسن - مشکلات شنوایی - دیابت - پارکینسون - اسکیزوفرنی - اضطراب - درد معده - بیماری های پوستی - اختلالات قلبی ، عصبی ، ریوی - آنژین - پرخاشگری - فشارخون - گردش خون - تمرکز حواس و ... در واقع می توان گفت محصولات جینکو نوعی داروی طول عمر می باشد .

/ 0 نظر / 34 بازدید